Przedmowa
Współpraca uniwersytetów Jagiellońskiego i Wileńskiego ma już długoletnią tradycję. Obydwie wszechnice od zarania swych dziejów służyły wiedzą Polsce i Litwie, a bliskie kontakty, zapoczątkowane w epoce wielkich reform Oświecenia, łączyły uczonych nie tylko we wspólnych poczynaniach naukowych, lecz także w obronie swobód i tradycji, we wspólnych dążeniach do rozwoju kultury i nauki naszych społeczeństw.
Ugruntowana w czasach współczesnych umowami o współdziałaniu w dziedzinie badań i nauczania współpraca jest coraz bardziej intensywna. O j j zacieśnieniu świadczy wymiana doświadczeń, a także wyjazdy do Wilna i Krakowa pracowników naukowych oraz studentów na praktyki. Również niniejszy tom jest wynikiem tej owocnej współpracy. Dzięki pomocy i życzliwości władz Uniwersytetu im. W. Kapsukasa w Wilnie stało się możliwe dotarcie do znajdujących się w zasobach rękopiśmiennych Biblioteki Uniwersyteckiej materiałów i wykorzystanie ich w rozprawach prof. Kamilli Mrozowskiej i dr Małgorzaty Stolzman. Z tych zasobów również zaczerpnął zamieszczone tu teksty dr Julian Dybiec.
Przegląd historiografii Uniwersytetu Wileńskiego doc. A. Sidlauskasa wskazuje, że dzieje Uniwersytetu Wileńskiego budziły i nadal budzą zainteres owanie historyków^ polskich, którzy wspólnie z kolegami litewskimi dążą do ukazania w pełniejszym świetle wielu jeszcze nie znanych lub niedostatecznie opracowanych wątków dziejowych tej zasłużonej Wszechnicy.
W niezwykle cennych materiałach zaprezentowanych tu przez prof. R. Plećkaitisa możemy odnaleźć wiele nazwisk, które zapisały się także w dziejach kultury polskiej. Materiał ten, poprzedzony nader interesującym wstępem, będzie stanowił cenne źródło dla wielu dalszych prac historyków litewskich i polskich.
Mało znany dotąd polskim historykom najnowszy etap dziejów Uniwersytetu Wileńskiego odkrywa rozprawa prof. A. Bendżiusa, dotycząca okresu 1[zasłonięte]940-19, w którym działalność uczelni stanowi ważny element budowy socjalistycznej kultury i ekonomiki w Litewskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej. Poznać możemy wszechstronną, dynamiczną działalność Uniwersytetu w tym czasie oraz skonfrontować ją z przemianami w podobnym rytmie dokonywającymi się także w Uniwersytecie Jagiellońskim, chociaż później się one rozpoczęły i nieco inaczej były ukierunkowane.
