Nazwa wanilii wywodzi się od wyrazu „vaina”- oznaczającego „futerał”, „strąk”.

W XVII w. wanilia była podstawowym dodatkiem do czekolady. Wierzono też, że ma właściwości pobudzające i zwiększające popęd płciowy, dlatego przepisy kościelne zabraniały duchownym jej spożywania.Obok szafranu i kardamonu wanilia jest najdroższa przyprawą na świecie.

Aztecy stosowali wanilię jako środek płatniczy, podczas płacenia podatków.
Wanilia należy do rodziny storczykowatych i rośnie dziko w strefach tropikalnych na wybrzeżu Meksyku.

Aż 90% światowej produkcji wanilii pochodzi obecnie z Madagaskaru.

Wanilia posiada długie strąki [o długości nawet 20 cm], które, po wysuszeniu, mają ciemnobrązowy, niemal czarny kolor. Dopóki strąki bazylii nie zostaną wysuszone na słońcu nie mają charakterystycznego smaku ani zapachu.Co ciekawe, strąków wanilii można używać kilka razy, a następnie suszyć.  Nie tracą one wówczas ani smaku, ani woni.

Owoce wanilii to torebki w kształcie strąka, zaostrzonego na końcu. Mają ciemnobrązowy kolor i są smukłe oraz pofałdowane. Taka odmiana wanilii charakteryzuje się delikatnym nalotem białych, delikatnych „kryształków”, nazywanych „givre”. W „kryształkach” znajdują się aktywne składniki, które, podczas fermentacji, wytwarzają charakterystyczny dla wanilii zapach. Laski innej odmiany wanilii są krótsze i jaśniejsze oraz nie posiadają „kryształków”. Ich smak jest mocny i gorzkawy. Owoce zbiera się przed całkowitym dojrzeniem, kiedy zaczynają żółknąć.

Świeże owoce wanilii nie mają zapachu. Dopiero po procesie fermentacji pojawia się charakterystyczny, dla wanilii zapach.


Zastosowanie w kuchni:
•    Wanilia jest powszechnie używana w kuchni. Aromatyzuje się nią desery, ciasta, lody, czekoladę, napoje alkoholowe i tytoń;
•    Jest dodawana do potraw z białego sera;
•    Wanilia jest ważnym składnikiem popularnych likierów: Creme de cacao i Galliano;
•    W przemyśle spożywczym stosuje się zamiennik wanilii- wanilinę. Jest to tani produkt, który, z prawdziwą wanilią ma niewiele wspólnego. Wykorzystuje się go m.in. do produkcji cukru wanilinowego;
•    Wanilię dodaje się do herbaty i kawy, jako środek aromatyzujący. Poleca się zmielenie ziaren kawy i wanilii razem, w celu otrzymania aromatycznej kawy;
•    Wanilia jest dodawana do kakao, gorącego mleka z miodem, bitej śmietany, kruchych ciastek, budyniu, dań na bazie ryżu oraz wszystkiego, co „czekoladowe”;
•    Wykorzystane laski wanilii [pozostałej po wyłuskaniu ziaren] można zamknąć w szczelnym pojemniku z drobno zmielonym cukrem. Po kilku dniach wytworzy się z tego prawdziwy cukier waniliowy, a nie cukier z etylowaniliną, jaki jest dostępny w sklepach;
•    „Zużyte” laski wanilii można umieścić w szafkach kuchennych, a, nawet w garderobie, dzięki czemu będą one przyjemnie pachniały.

Wanilia dobrej jakości ma ciemny kolor, jest mięsista, wilgotna i posiada długie strąki. Taka wanilia, stosowana w kuchni, sprawia, że przyprawy nabierają przyjemnego aromatu.


Właściwości lecznicze:
•    Udowodniono, że związki, zawarte w wanilii działają na organizm pobudzająco, nie mają jednak, jak inne przyprawy, właściwości narkotycznych i nie uzależniają;
•    Z wanilii przygotowuje się wywary, poprawiające nastrój, pomagające nabrać sił i zregenerować się, oraz działające łagodząco w rozstrojach nerwowych i stanach depresyjnych;
•    Wanilii używa się do poprawienia smaku lekarstw, a, w kosmetyce, do mycia ciała.
•    Wanilia ma właściwości opóźniające proces starzenia się.