WPROWADZENIE
Dolina Wisły pomiędzy Warszawą a Toruniem uważana jest w literaturze geomorfologicznej za odcinek pradolinny, który łączył pradolinę wi-leńsko—warszawską (czy Niemna—Biebrzy i Narwi) z pradoliną Noteci—Warty. Tym potężnym szlakiem, biegnącym od Pojezierza Litewskiego poprzez Niż Polski i Pojezierze Meklemburskie, miały w okresie schyłkowym stadium pomorskiego płynąć połączone wody roztopowe i rzeczne.
Dzięki nowszym pracom R. Galona (1961 b), S. Kozarskiego (1962, 1965) oraz S. Kozarskiego i J. Szupryczyńskiego (1958) szczegółowo został poznany rozwój geomorfologiczny pradoliny Noteci—Warty. R. Galon wyróżnił w niej ponad dnem dolinnym pięć głównych teras, które nazwał: I — górna terasa przejściowa (a); II — górna terasa przejściowa (b); III — górna terasa; IV — terasa pradolinna przejściowa; V — terasa pradolinna lub sandrowa. W innej, wcześniejszej (1953), pracy o dolinie i sandrze Brdy R. Galon udowodnił, że dwie najwyższe terasy w prado-linie reprezentują fazę odpływu sandrowego, związanego z postojem lądo-lodu na linii moren stadium pomorskiego, a ściślej, z jedną z faz recesyjnych tego stadium (faza chojeńska wg S. Kozarskiego 1985). W obrębie doliny i sandru Brdy R. Galon wyróżnił jedenaście teras, których rozwój, jak pisze, odbywał się w ścisłej zależności od rozwoju pradoliny Noteci—Warty, względnie doliny dolnej Wisły (R. Galon 1934). Dwa najwyższe poziomy sandru Brdy, które dochodzą do pradoliny Noteci—Warty, a więc terasy XI i X, mają w tej pradolinie swoje odpowiedniki w postaci teras V i IV. Niższe terasy doliny Brdy zawdzięczają swoje powstanie wyłącznie wodom rzecznym.
Dość dokładnie poznany został również wschodni człon pradoliny Noteci—Warty, a mianowicie pradoliną Drwęcy. Pierwsze jej opracowanie dał R. Galon w 1931 r. W ostatnich latach dolina ta była przedmiotem badań Z. Churskiego (1961), W. Niewiarowskiego (1968) i E. Wiśniewskiego (1971). Ten ostatni autor, prowadząc badania nad sandrem ostródzkim i północnoiławskim oraz nad doliną górnej Drwęcy, wykazał związek występujących tam teras z poziomami obu sandrów. Należy dodać, że wcześniejszy opis obu sandrów dała R. Roszkówna (1955); o poziomach sandrowych w okolicy jeziora Jeziorak na sandrze północnoiławskim pisał również M, Mrozek (1961). Cenne opracowanie doliny Drwęcy wyko-
Tytuł: POLSKA AKADEMIA NAUK INSTYTUT GEOGRAFII I PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA
PRACE GEOGRAFICZNE NR 119
ROZWÓJ GEOMORFOLOGICZNY DOLINY WISŁY POMIĘDZY KOTLINĄ PŁOCKĄ A KOTLINĄ TORUŃSKĄ
Autor: EDWARD WIŚNIEWSKI
Wydawnictwo i rok wydania: WROCŁAW - WARSZAWA - KRAKÓW - GDAŃSK ZAKŁAD NARODOWY IMIENIA OSSOLIŃSKICH WYDAWNICTWO POLSKIEJ AKADEMII NAUK
1976
750 egz.
Stan: +db przytarcia i zadarcie na dolnym rogu okladki
Oprawa: miekka
Ilość stron i format: 124str.
17x24cm
Ilustracje: ryc.,fig,fot. :)
Spis treści:
SPIS TREŚCI
Wprowadzenie 7
I. Cel i metody pracy 12
II. Uwagi ogólne o rozpatrywanym odcinku doliny Wisły oraz charakterys
tyka geomorfologiczna sąsiednich wysoczyzn morenowych .... 16
Zagadnienia paleogeomorfologiczne oraz następstwa transgresji ostatniego
lądolodu w dolinie Wisły w świetle analizy budowy geologicznej przyle
głych wysoczyzn morenowych 19
Terasy przełomowego odcinka doliny Wisły 42
Poziom 88-89 m npm 43
Poziom 80-84 m npm 44
Poziomy u ujścia doliny Mieni do doliny Wisły 47
Poziom 78 m npm 48
Terasa 72 m npm. (IX) 50
Terasa 67-69 m npm. (VIII) 55
Terasa 62-63 m npm. (VII) 58
Terasa 57-59 m npm. (VI) 63
Terasa 51-52 m npm. (IV) 67
Terasy nadzalewowe III i II . . .. . . . 71
Terasa zalewowa 75
Zagadnienie najniższego poziomu dna koryta Wisły oraz teras kopalnych 77
V. Geomorfologia okolic Brześcia Kujawskiego 82
VI. Geneza przełomu Wisły pomiędzy Kotliną Płocką a Kotliną Toruńską
w świetle analizy wyróżnionych poziomów i teras 95
Faza działalności wód roztopowych - kierunki odpływu i rola doliny
Bachorzy w ich odprowadzaniu 95
Działalność wód w dolinie Wisły po dokonaniu się przełomu .... 103
Uwagi końcowe 106
Literatura 109
reoMop4)ojiornHecKoe pa3BHTne ^ojihhbi Bhcjiłi Meayiy IIjiomeoH h TopyHCKofi
KoTJIOBHHaMH (pe3K)Me) 114
Geomorphological development of the Vistula valley between the Płock Basin
and the Toruń Basin (summary) 119
"Moja strona" w Allegro
Zobacz inne moje aukcje - SZUKAJ W PRZEDMIOTACH UŻYTKOWNIKA - szybkie wyszukiwanie podobnych tytułów
Uwaga! Na zdjęciach wokół liter możliwe charakterystyczne zniekształcenia - wynik kompresji jpg. W rzeczywistości zniekształcenia nie występują. Możliwe też błędy literowe - z powodu niedoskonałości odczytu OCR, za co przepraszam i liczę na wyrozumiałość.
