Tytuł |
Rolniczy atlas chorób |
Autor |
Grażyna Hołubowicz-Kliza, Marek Korbas |
Wydawca |
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Puławy |
Rok wydania |
2012 |
Liczba stron |
329 |
Wymiary |
170 x 240 mm |
Okładka |
miękka |
ISBN |
978-[zasłonięte]562-124-2 |
W przekazanym czytelnikom podręczniku uwzględniono zagadnienia związane z ochroną najważniejszych upraw rolniczych przed chorobami występującymi na poszczególnych roślinach uprawnych, takich jak: zboża, rzepak, ziemniak, burak itp. Atlas ten nie ma charakteru poradnika zaierającego wykaz środków do zwalczania sprawców chorób. Podano w nim jedynie opis objawów choroby, źródło zakażenia, metody zwalczania oraz zagrożenia, jakie powoduje masowe występowanie w uprawach polowych. Stąd niektóre informacje z zakresu biologii mogą być nieco szerzej ujęte, podczas gdy inne z konieczności zostały pominięte. W celach szkoleniowych atlas został uzupełniony bogatą kolekcją fotografii ilustrujących omawiane choroby.
Przyswojenie zagadnień ochrony roślin wymaga przede wszystkim przypomnienia zarówno informacji z zakresu fitopatologii, jak również wiadomości dotyczących określonej rośliny uprawnej. Prawidłowa uprawa roli i pielęgnowanie roślin, a także przestrzeganie zasad właściwego nawożenia są nieodzownymi warunkami, które przede wszystkim decydują o zdrowotności i dobrym plonowaniu.
![](http://www.agroswiat.pl/spisy/zajrzyj_do_ksiazki_rolniczy_atlas_chorob.jpg)
W ochronie roślin rolniczych w pierwszej kolejności należy zapoznać się z biologią poszczególnych chorób, a następnie poszukiwać metod ich zwalczania. Najważniejsza, a równocześnie najtańsza i zawsze opłacalna jest metoda agrotechniczna (omówiona w tym podręczniku), która obejmuje cały zespół zabiegów ochronnych. Są one podstawą zarówno utrzymania zdrowotności wszystkich grup roślin uprawnych, jak i bezpośredniego zwalczania wielu chorób. Każda roślina, która jest uprawiana na właściwym stanowisku, przy przestrzeganiu odchwaszczania i racjonalnego nawożenia może stać się bardziej odporna i wyrównuje straty masy spowodowane pojawieniem się choroby (łatwo regeneruje uszkodzone tkanki). Pierwszoplanowe znaczenie metody agrotechnicznej dotyczy przede wszystkim takich upraw rolniczych, jak: zboża, ziemniaki czy rośliny motylkowate pastewne i oleiste.
Odmienną z kolei jest metoda chemiczna, której działanie polega na stosowaniu odpowiednich środków chemicznych. Zastosowanie różnych preparatów chemicznych daje bowiem nie tylko szybkie efekty, ale jednocześnie są bardzo skuteczne. Dlatego w wielu przypadkach licznego pojawu agrofagów zastosowanie środków chemicznych w ochronie okazuje się niezastąpione. Niemniej oprócz zalet metoda ta ma ona wiele cech niekorzystnych wynikających z działania związków chemicznych, które nieprawidłowo stosowane mogą powodować zatrucie różnych składników środowiska. Również wiele czynników natury technicznej wpływa na niską efektywność ekonomiczną tych zabiegów. Zabieg chemiczny wykonany niedokładnie nie jest dostatecznie skuteczny i w konsekwencji jest nie tylko nieopłacalny, ale niekiedy szkodliwy. Należy zawsze pamiętać, że środki chemiczne mogą być zalecane tylko wtedy, jeżeli uzasadnia to istotne zagrożenie plonów, a wszystkie towarzyszące okoliczności umożliwiają prawidłowe wykonanie zabiegu i skuteczne działanie środka.
Użycie środków chemicznych jest uzasadnione w przypadku ochrony roślin szczególnie cennych, na przykład wszystkich upraw nasiennych. Z większą natomiast ostrożnością należy stosować środki chemiczne na zasiewy tych roślin, które przeznaczone są do konsumpcji lub na paszę dla zwierząt.
Podczas zaprawiania i opryskiwania określonych roślin środkami chemicznymi niezbędne jest też rygorystyczne przestrzeganie absolutnie wszystkich warunków bezpieczeństwa i higieny pracy. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na konieczność przestrzegania okresów karencji oraz prewencji dla pszczół.
Oprócz metody agrotechnicznej i chemicznej w ochronie roślin znajdują również zastosowanie metody: biologiczna, fizyczna, mechaniczna i hodowlana.
Należy podkreślić wartość i potrzebę stosowania tzw. metody integrowanej ochrony. Polega ona na działaniu zespołowym, w którym należy uwzględnić równolegle wszystkie elementy i dostępne środki decydujące o zdrowotności upraw i o skutecznej likwidacji chorób, jakie zagrażają plantacji. Stosowanie środków chemicznych jest w tym zespole metod ogniwem uzupełniającym wszędzie tam, gdzie inne działania nie mogą zapewnić wystarczającej skuteczności.
W zaleceniach dotyczących zwalczania poszczególnych chorób, jeśli chodzi o stosowanie środków chemicznych, odsyłamy czytelnika do szczegółowych informacji opracowywanych przez Instytut Ochrony Roślin (IOR) w Poznaniu w Zaleceniach Ochrony Roślin na kolejne lata.
Spis treści
WSTĘP 3
INFORMACJE OGÓLNE 5
PRZYCZYNY CHORÓB 11
Nieinfekcyjne czynniki chorobotwórcze 11
Nieinfekcyjne czynniki glebowe 11
Nieinfekcyjne czynniki klimatyczne 13
Infekcyjne czynniki chorobotwórcze 17
Próg infekcyjny 18
Inkubacja 19
Właściwa choroba 19
Rozprzestrzenianie się patogenów w żywicielu 19
Źródła infekcji pierwotnej 21
Rozprzestrzenianie się czynników chorobotwórczych 22
Zdolności pasożytnicze czynników chorobotwórczych 24
OGÓLNE WIADOMOŚCI O PATOGENCH CHOROBOTWÓRCZYCH ROŚLIN 29
METODY ZWALCZANIA CHORÓB ROŚLIN 32
Metody agrotechniczne 32
Metody hodowlane 35
Metody mechaniczne 35
Metody chemiczne 36
CHOROBY ROŚLIN KRZYŻOWYCH 39
Cylindrosporioza roślin krzyżowych 41
Czerń krzyżowych 43
Mączniak prawdziwy rzepaku 45
Mączniak rzekomy kapustnych 47
Mozaika rzepaku 49
Sucha zgnilizna kapustnych 51
Szara pleśń 53
Werticilioza 55
Zgnilizna Twardzikowa 57
Zgorzel siewek 59
CHOROBY ROŚLIN MOTYLKOWATYCH 61
Alternarioza tytoniu 229
Antraknoza koniczyny 101
Antraknoza łubinu 123
Antraknoza plamistość zgorzelowa 73
Askochytoza bobiku 63
Askochytoza grochu 87
Askochytoza lucerny 115
Bakterioza obwódkowa fasoli 75
Brunatna plamistość liści lucerny 113
Czarna plamistość koniczyny 103
Czarna plamistość łodyg i liści lucerny 115
Fuzarioza łubinu 129
Fuzaryjne więdniecie grochu 89
Kustrzebka koniczyny 105
Kustrzebka lucerny 117
Mączniak rzekomy lucerny 119
Mączniak prawdziwy grochu 93
Mączniak prawdziwy 107
Mączniak rzekomy grochu 91
Opadzina liści - osutka łubinu wąskolistnego 125
Ostra mozaika grochu 97
Plamistość czekoladowa bobu 65
Rak koniczyny 109
Rdza bobu 67
Rdza fasoli 77
Rdza grochu 95
Rdze koniczyny 111
Szara pleśń 79
Wąskolistność łubinu 127
Werticilioza lucerny 121
Więdniecie fuzaryjne 129
Właściwa mozaika bobiku 69
Zgnilizna Twardzikowa 71
Zgnilizna Twardzikowa 81
Zwykła mozaika fasoli 83
Zwykła mozaika grochu 99
Żółta mozaika fasoli 85
CHOROBY ROŚLIN OKOPOWYCH 131
Alternarioza ziemniaka 169
Antraknoza ziemniaka 171
Bakterioza pierścieniowa ziemniaka 173
Bakteryjna zgnilizna śluzowa 133
Brunatna bakterioza liści buraka 151
Chwościk buraka 135
Czarna nóżka - mokra zgnilizna bulw ziemniaka 175
Czopowatość bulw ziemniaka 177
Gangrena ziemniaka 179
Guzowatość korzeni 137
Kędzierzawka płaszczyńcowi 139
Liściozwój ziemniaka 181
Mączniak prawdziwy buraka 141
Mączniak rzekomy buraka 143
Mokra zgnilizna bulw ziemniaka 175
Mozaika A ziemniaka 183
Mozaika buraka 145
Mozaika kędzierzawa 185
Mozaika zwykła - mozaika X ziemniaka 187
Oosporoza ziemniaka 189
Parch prószysty ziemniaka 191
Parch srebrzysty ziemniaka 193
Parch zwykły parch pierścieniowy buraka 147
Parch zwykły ziemniaka 195
Plamik liściowy buraka 149
Rak ziemniaka 197
Ramularioza 151
Rdza buraka 153
Rizoktonioza ziemniaka 199
Rizomania 155
Smugowatość ziemniaka 201
Sucha zgnilizna bulw 203
Wiroza S ziemniaka 205
Wirus A 183
Wirus L 181
Wirus M ziemniaka 185
Wirus nekrotycznej kędzierzawki tytoniu 177
Wirus S 205
Wirus X ziemniaka 187
Wirus Y ziemniaka 201
Zaraza ziemniaka 207
Zgnilizna brunatna buraka 157
Zgnilizna fioletowa buraka 159
Zgorzel siewek buraka powschodowa 163
Zgorzel siewek buraka powschodowa 161
Zgorzel siewek buraka przedwschodowa 165
Żółtaczka buraka 167
Żółtaczka łagodna buraka 167
CHOROBY ROŚLIN SPECJALNYCH 209
Alteraarioza tytoniu 229
Brązowa plamistość tytoniu - choroba lubelska tytoniu 225
Brunatna bakterioza liści tytoniu 227
Brunatna sucha plamistość liści tytoniu 229
Brunatna zgnilizna tytoniu 245
Choroba lubelska tytoniu 225
Czarna zgnilizna korzeni tytoniu 231
Fuzarioza 211
Mączniak prawdziwy tytoniu 233
Mączniak prawdziwy 213
Mączniak rzekomy chmielu 215
Mączniak rzekomy tytoniu 235
Mozaika tytoniu 237
Nekrotyczna kędzierzawka tytoniu 239
Nekroza nerwów tytoniu 241
Pierścieniowa plamistość tytoniu 243
Śluzak - brunatna zgnilizna tytoniu 245
Werticilioza 217
Wiroid utajony chmielu (HLVd) 223
Wirus mozaiki chmielu (HMV) 219
Wirus nekrotycznej kędzierzawki tytoniu 177
Wirus nekrotycznej pierścieniowej plamistości śliwy (PNRSY) 221
Zgnilizna twardzikowa tytoniu 247
CHOROBY ROŚLIN ZBOŻOWYCH 249
Choroba szalonych wiech 251
Czernienie zbóż 253
Czerń zbożowa 253
Fuzarioza kłosów 255
Fuzarioza podstawy źdźbła i korzeni 257
Fuzarioza siewek 259
Fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni 257
Głownia kukurydzy (guzowata) 261
Głownia pyląca jęczmienia 263
Głownia pyląca kukurydzy 265
Głownia pyląca owsa 267
Głownia pyląca pszenicy 269
Głownia zwarta jęczmienia 271
Głownia zwarta owsa 273
Głownia źdźbłowa żyta 275
Łamliwość podstawy źdźbła 277
Mączniak prawdziwy zbóż i traw 279
Medalionowa plamistość podstawy źdźbła 277
Pałecznica zbóż i traw 281
Pasiastość liści jęczmienia 283
Plamistość siatkowa jęczmienia 285
Pleśń śniegowa 259
Podsuszka - 313
Rdza brunatna pszenicy 287
Rdza brunatna żyta 289
Rdza jęczmienia 291
Rdza owsa koronowa 293
Rdza kukurydzy 295
Rdza źdźbłowa zbóż i traw 297
Rdza żółta zbóż 299
Rynchosporioza zbóż 301
Septorioza plew pszenicy 303
Sporysz zbóż i traw 305
Śnieć cuchnąca pszenicy 307
Śnieć gładka pszenicy 309
Śnieć karłowa 311
Zgorzel podstawy źdźbła 313