Wstęp
Twórczość jest zjawiskiem wielowymiarowym, paradoksalnym i w dużej mierze odpornym na naukowe eksploracje. Intensywne i wielozakresowe rozpoznawanie jej fenomenu i istoty, jakby mogło się wydawać, wcale nie zbliżyło nas do mety poznania. Bowiem od czasu pojawienia się w nauce zasady względności, nieoznaczoności, kom-plementarności, dychotomiczny układ: podmiot- przedmiot, znacznie rozszerzył per­spektywę poznawczą. Pozwala to z jednej strony, lepiej zrozumieć aktywną rolę człowieka w procesie tworzenia, a z drugiej strony, musimy zrozumieć obiektywne ograniczenia intencjonalnego twórcy. Wykrycie tych ontycznych i epistemicznych re­lacji może przyczynić się nie tylko do poznania procesu twórczego i jego produktu, ale przede wszystkim do ukazania w tym procesie roli tworzywa (co ma szczególne zna­czenie w edukacji człowieka, która jest w tej książce ostatecznym efektem poszuki­wań badawczy ch).
Książka ta, nie ma na celu rozwiać wszystkie wątpliwości i odsłonić wszystkie tajemnice związane z twórczością, lecz przede wszystkim ma pokazać ogromną skalę trudności i szeroki zakres możliwości badawczych. Ideą tej książki jest zachowanie pewnej równowagi ontycznej, epistemicznej i metodologicznej. Nie trudno przecież taki integralny i komplemementarny schemat myślenia prześledzić na przykładzie do­wolnego procesu twórczego. Demokryt, czy Dmitrij Mendelejew nie wiadomo jak długo wpatrywaliby się w świat materii, i nie zobaczyliby w niej niczego istotnego, gdyby nie odkrycie uporządkowanych logicznie sentencji wyobrażeń wyabstrahowa­nych z rzeczywistości opartej na zmysłach, a te ostatnie, gdyby nie ich sposób nau­czania i uczenia się, wysoki iloraz inteligencji, wiedza, nieprzeciętny upór, intuicja, szczególne emocje, umiejętność koncentracji uwagi, czy chociażby kontakty z innymi uczonymi. U podstawy bowiem wszystkich odkryć znaj dują się zarówno procesy ma­terialne, jak i mentalne, obiektywne i subiektywne. I jeśli nawet istnieje jeden świat, ten, który stanowi przedmiot naszego poznania, to jest to świat bytowo zróżnicowany. Akceptacja pluralizmu świata nie oznacza absolutyzowania różnorodności, jest tylko sposobem radzenia sobie ze złożonością całości, a nie sposobem negowania jakiejś ogólnej jedności. Dlatego już Arystoteles zauważył, że materia nie jest samoistna, ale potrzebuje formy, a od Sigmunta Freuda musieliśmy uznać złożoność duchową. Nie­mniej jednak dalej są ponawiane próby zastąpienia treści formą a nieświadomości rozumem i odwrotnie. W konsekwencji ciągle przesuwane jest „centrum dowodze-nia5), nazywane przez jednych rozumem, przez drugich zmysłami, przez trzecich uczu­ciem, a jeszcze przez innych intuicją. Nikt oczywiście nie oczekuje, że z dnia na dzień automatycznie zostaną zarzucone poszukiwania scentrowanej struktury, niewątpliwie

              Tytuł: