K.Kocjan A.Michałowska D.Rozmus M.Rozmus A.Witek, Nowy cmentarz żydowski w Olkuszu, Księgarnia akademicka Kraków 2003

185 stron, zdjęcia

zawiera plan cmentarza

stan: bdb.

Książka ma charakter wydania źródłowego. Oznacza to, że stanowi ona dopiero początek badań nad historią, kulturą i ruchem naturalnym zamieszkującej w Olkuszu przez wieki społeczności żydowskiej.

Tematem tej publikacji jest nowy cmentarz żydowski w Olkuszu, szczególne miejsce w kulturze żydowskiej tamtego regionu. Pozostało na nim jeszcze kilkaset nagrobków i ich fragmentów, z których najstarsze pochodzą z początków ubiegłego stulecia. Zachowane na nich inskrypcje mówią nam o pochowanych ludziach, podają daty, czasami nazwiska zmarłych, częściej tylko imiona. Dają również wyobrażenie o gustach estetycznych najbliższych osób zmarłego.

Jak pisze R. Lilientalowa: Postawienie pomnika na grobie jest dla zmarłego aktem uroczystym i radosnym; żywi, biorący w nim udział, wykrzykują: Mazl-tow, mazł-tow . Okrzyk ten oznacza Na szczęście*. Nagrobek jest wzniesiony na najświętszym dla każdej gminy żydowskiej miejscu. Cmentarz często określano mianem „Domu Wieczności". A od co najmniej XIV wieku zwano go „Domem Życia". Nadawano cmentarzowi jeszcze wiele innych określeń znamionujących przede wszystkim szacunek i cześć .

Jest również nagrobek owocem tradycji spinającej historię w nieskończonym ciągu pokoleń, który wiąże ojców z dziećmi i, na odwrót - dzieci z ojcami. Historii rozumianej jako lata poprzednich pokoleń6. Przy takim pojmowaniu historii w kulturze, a zwłaszcza sztuce, każda nowa generacja dodaje tylko swoich sił twórczych do dorobku przodków. Dlatego też . ..cmentarz prawie zawsze i prawie wszędzie jest swoistą enklawą konserwatyzmu kulturowego. Szczególnie widoczne jest to w kulturze żydowskiej .

Do książki dołączony jest plan cmentarza obrazujący stan i położenie nagrobków podczas prac inwentaryzacyjnych.

Dariusz Rozmus, Dlaczego powstała ta książka?

Krzysztof Kocjan, Olkuscy Żydzi - zarys historii

Jan Samek, Walory artystyczne cmentarzy żydowskich w Polsce

(szkic problemów)

Anna Michałowska, Od tłumaczki

Anna Michałowska, Lista skrótów hebrajskich

Katalog nagrobków

Wybór fotografii nagrobków

Summary

Indeks osób zmarłych

Plan cmentarza