W Mount & Blade gracz wciela się w podróżnika przybywającego do kraju znanego jako Calardia. Niegdyś było to potężne królestwo, lecz dzisiaj, po wielu dziesięcioleciach wewnętrznych niepokojów, znajduje się na skraju upadku. Jego ziemie nieustannie atakują dwaj agresywni sąsiedzi - z jednej strony Calardię atakują „ludzie północy”, którzy zajęli przygraniczne miasto Veluga, a ze wschodu atak przypuszcza lud Khergitów, stepowych nomadów. Jakby tego jeszcze było mało, chodzą słuchy, iż zwykli ludzie zamieniają się w potwory, a nawet powstają z grobów stając się nieumarłymi.

Mount & Blade łączy w sobie elementy gier akcji, RPG oraz strategii. Rozgrywka prowadzona jest na dwóch płaszczyznach - w trybie mapy, po której poruszamy się naszą drużyną oraz w trybie akcji, do którego przechodzimy w momencie wkroczenia do miasta lub napotkania zagrożenia. W tym trybie naszą postać kontrolujemy z widoku pierwszej lub trzeciej osoby. Drużynę, która będzie nam towarzyszyć podczas rozgrywki możemy komponować w dowolny sposób, proponując przyłączenie się do nas napotkanym osobom lub też najmując żołnierzy w odwiedzanych miastach.

Zarządzanie drużyną to strategiczny aspekt rozgrywki w Mount & Blade. Sami musimy troszczyć się o logistykę i finanse oraz decydować czy zaatakować wroga w danym momencie czy też po prostu uciec z pola walki i ocalić życie swoich żołnierzy. System walk w przeciwieństwie do innych gier tego gatunku, opiera się na refleksie i koordynacji. Aby uwiarygodnić rozgrywane walki twórcy gry nie przewidzieli czegoś takiego jak uzdrawiające napoje. Kilka celnych uderzeń miecza może pozbawić nas życia, tak więc bardzo ważnym elementem walki, oczywiście oprócz ataku, jest także umiejętność blokowania i parowania ciosów. Oprócz walk w Mount & Blade możemy również konwersować z napotkanymi, przyjaznymi mieszkańcami Calardii, a także handlować z kupcami w odwiedzanych miastach.