Opis książki: Dr Malwina Szpitalak napisała bardzo ważną i wartościową książkę. Problematyka w niej podjęta jest nieoczywista, a uzyskane przez Autorkę wyniki i zaproponowane przez nią interpretacje stanowią istotny wkład w rozwój wiedzy dotyczącej sytuacyjnych i indywidualnych uwarunkowań wielkości efektu dezinformacji. Książka dotyczy istotnej dla psychologii sądowej tematyki motywacyjnych uwarunkowań efektu dezinformacji i zeznań świadków. Jednym z jej podstawowych celów jest sprawdzenie, czy motywy Ja wpływają na wielkość efektu dezinformacji. (...) W książce zaprezentowano rzetelny przegląd literatury przedmiotu związanej z efektem dezinformacji, konstruktem Ja, regulacyjną rolą Ja, samooceną, dysonansem poznawczym, czy też zniekształceniami pamięciowymi związanymi z mechanizmami autoregulacyjnymi. Zaprezentowano również wyniki aż siedmiu badań o charakterze eksperymentalnym oraz ich metaanalizę. Trzy pierwsze eksperymenty związane są z wpływem negatywnej, zagrażającej samoocenie, informacji na podatność na dezinformację. Ich wyniki okazały się niespójne, jednak w metaanalizie wskazujące na to, że wskutek zagrożenia Ja osoby badane mogą być bardziej podatne na dezinformację. Kolejne cztery eksperymenty wiążą się z prezentowaniem przez Autorkę opracowanej przez nią procedury wzmocnionej autoafirmacji - jej wyznaczników oraz mechanizmów. (...) Zdecydowanym walorem książki jest zaprojektowana przez Autorkę innowacyjna, i kilkukrotnie w ramach badań prezentowanych w niniejszej książce replikowana, metoda uodparniania na dezinformację, czyli procedura wzmocnionej autoafirmacji. Metoda ta polega na połączeniu dokonywanego przez uczestników aktu autoafirmacji z podaniem im pozytywnej informacji zwrotnej odnośnie funkcjonowania ich pamięci. Następstwem takiej manipulacji jest uodpornienie badanych na dezinformację, co Autorka określiła jako efekt wzmocnionej autoafirmacji (EWA). (...) Książka ta bez wątpienia może stanowić wartościowe źródło informacji na temat efektu dezinformacji, jak również problematyki dysonansu poznawczego czy regulacyjnej roli Ja w kontekście zniekształceń pamięciowych. Stanowi również przykład przejrzystego interpretowania dużej liczby wyników empirycznych. Z recenzji dr hab. Romualda Polczyka
Cel i przedmiot badań 13 Rozdział 1. Efekt dezinformacji - definicja, wyznaczniki oraz mechanizmy leżące u jego podłoża 15 1.1. Definicja i eksperymentalne operacjonalizacje efektu dezinformacji 15 1.2. Wyznaczniki wielkości efektu dezinformacji 18 1.3. Mechanizmy efektu dezinformacji 19 1.3.1. Mechanizmy pamięciowe 20 1.3.2. Mechanizmy pozapamięciowe 26 1.4. Umiejscowienie efektu dezinformacji wśród zniekształceń w funkcjonowaniu pamięci 31 Rozdział 2. Ja jako podstawowy konstrukt związany z aktywnością jednostki 33 2.1. Definicje i ujęcia Ja 33 2.1.1. Ja w ujęciu poznawczym 34 2.1.1.1. Ja jako schemat 34 2.1.1.2. Ja jako struktura pamięci 35 2.1.1.3. Ja jako (samo)wiedza 35 2.1.2. Ja w ujęciu społecznym 36 2.1.3. Ja w ujęciu motywacyjnym 37 2.2. Klasyfikacje i struktura Ja 38 2.3. Funkcje Ja oraz mechanizmy wpływu Ja na zachowanie 38 2.4. Zaangażowane Ja i jego wpływ na przetwarzanie informacji 39 2.4.1. Definicje zaangażowania Ja 40 2.4.2. Wpływ zaangażowania Ja na procesy poznawcze 41 Rozdział 3. Regulacyjna rola Ja - motywy autoregulacyjne 45 3.1. Definicje i teorie autoregulacji 45 3.2. Dobry, spójny, znający siebie, lepszy - główne motywy autoregulacji i ich charakterystyka 48 3.2.1. Dobre Ja - charakterystyka motywu autowaloryzacji 49 3.2.1.1. Istota motywu autowaloryzacji 49 3.2.1.2. Sposoby realizacji motywu autowaloryzacji 50 3.2.1.3. Motyw autowaloryzacji a samoocena 51 3.2.1.4. Funkcje i adaptacyjność motywu autowaloryzacji 52 3.2.2. Spójne Ja - charakterystyka motywu autoweryfikacji 53 3.2.2.1. Istota motywu autoweryfikacji 53 3.2.2.2. Sposoby realizowania motywu autoweryfikacji 54 3.2.2.3. Funkcje i adaptacyjność motywu autoweryfi kacji 55 3.2.3. Ja znające siebie - charakterystyka motywu samopoznania 56 3.2.4. Lepsze Ja - charakterystyka motywu samonaprawy 57 3.3. Dobre Ja czy spójne Ja? Konfl ikt poznawczo-afektywny 58 Rozdział 4. Samoocena 61 4.1. Definicja samooceny 61 4.2. Struktura samooceny 63 4.2.1. Wysokość samooceny 64 4.2.2. Stabilność samooceny 68 4.2.3. Adekwatność samooceny 68 4.3. Samoocena jawna i utajona 69 4.4. Samoocena a motywy Ja 70 4.5. Samoocena a akceptacja informacji zwrotnej 71 4.6. Koncepcja Romina W. Tafarodiego i Williama B. Swanna (1995, 2001) 72 Rozdział 5. Dysonans poznawczy 75 5.1. Teoria dysonansu poznawczego - ujęcie klasyczne Leona Festingera (1957/2007) 77 5.2. Krytyka klasycznej teorii dysonansu poznawczego 78 5.3. Wybrane modyfikacje teorii dysonansu poznawczego 80 5.3.1. Modyfikacja Elliota Aronsona (1968) - teoria zgodności z Ja 80 5.3.2. Modyfikacja Claude'a Steele'a (1988) - teoria autoafirmacji 82 5.3.3. Modyfikacja Eddiego Harmona-Jonesa (1999) - model dysonansu poznawczego oparty na aktywności 85 5.3.4. Modyfikacja Jeffa Stone'a i Joela Coopera (2001) - model dysonansu poznawczego oparty na standardach Ja 88 5.4. Sposoby redukowania dysonansu poznawczego 89 5.5. Dysonans poznawczy a samoocena 90 Rozdział 6. Zniekształcenia pamięciowe uwarunkowane mechanizmami autoregulacyjnymi 93 6.1. Etapy procesu pamięciowego a zniekształcenia pamięciowe uwarunkowane mechanizmami Ja 94 6.2. Empiryczne poparcie dla związków między Ja a zniekształceniami pamięciowymi 95 6.3. Ja a efekt dezinformacji 98 Rozdział 7. Hipotezy badawcze 99 7.1. Negatywna informacja zwrotna 99 7.2. Umiejscowienie negatywnej informacji zwrotnej 100 7.3. Pozytywna informacja zwrotna 101 7.4. Zaangażowanie 102 7.5. Autoafirmacja 102 7.6. Samoocena 103 7.7. Efekt wzmocnionej autoafirmacji 103 Rozdział 8. Eksperyment I 105 8.1. Metoda 106 8.1.1. Osoby badane 106 8.1.2. Materiały 106 8.1.3. Procedura 106 8.2. Strategia opisu wyników 108 8.3. Opis wyników 109 8.3.1. Weryfikacja hipotez badawczych 109 8.3.2. Analizy eksploracyjne 111 8.4. Dyskusja wyników 114 8.4.1. Dyskusja dotycząca części weryfikacyjnej 114 8.4.2. Dyskusja dotycząca części eksploracyjnej 117 Rozdział 9. Eksperyment II 119 9.1. Metoda 120 9.1.1. Osoby badane 120 9.1.2. Materiały i procedura 120 9.2. Opis wyników 121 9.2.1. Analizy dotyczące skali samooceny użytej w eksperymentach II i III 121 9.2.2. Weryfikacja hipotez badawczych 122 9.2.3. Analizy eksploracyjne 125 9.3. Dyskusja wyników 128 9.3.1. Dyskusja dotycząca części weryfikacyjnej 128 9.3.2. Dyskusja dotycząca części eksploracyjnej 133 Rozdział 10. Eksperyment III 135 10.1. Metoda 136 10.1.1. Osoby badane 136 10.1.2. Materiały i procedura 136 10.2. Opis wyników 137 10.2.1. Weryfikacja hipotez badawczych 137 10.2.2. Analizy eksploracyjne 140 10.3. Dyskusja wyników 144 10.3.1. Dyskusja dotycząca części weryfikacyjnej 144 10.3.2. Dyskusja dotycząca części eksploracyjnej 148 Rozdział 11. Eksperyment IV 151 11.1. Metoda 152 11.1.1. Osoby badane 152 11.1.2. Materiały i procedura 152 11.2. Opis wyników 11.2.1. Weryfikacja hipotez badawczych 152 11.2.2. Analizy eksploracyjne 154 11.3. Dyskusja wyników 156 11.3.1. Dyskusja dotycząca części weryfikacyjnej 156 11.3.2. Dyskusja dotycząca części eksploracyjnej 157 Rozdział 12. Eksperyment V 159 12.1. Metoda 161 12.1.1. Osoby badane 161 12.1.2. Materiały 162 12.1.3. Procedura 162 12.2. Opis wyników 163 12.2.1. Weryfikacja hipotez badawczych 163 12.2.2. Analizy eksploracyjne 168 12.3. Dyskusja wyników 171 12.3.1. Dyskusja dotycząca części weryfikacyjnej 171 12.3.2. Dyskusja dotycząca części eksploracyjnej 173 Rozdział 13. Eksperyment VI 175 13.1. Metoda 176 13.1.1. Osoby badane 176 13.1.2. Materiały i procedura 176 13.2. Opis wyników 177 13.2.1. Weryfikacja hipotez badawczych 177 13.2.2. Analizy eksploracyjne 180 13.3. Dyskusja wyników 181 13.3.1. Dyskusja dotycząca części weryfikacyjnej 181 13.3.2. Dyskusja dotycząca części eksploracyjnej 183 Rozdział 14. Eksperyment VII 185 14.1. Metoda 186 14.1.1. Osoby badane 186 14.1.2. Materiały i procedura 186 14.2. Opis wyników 186 14.3. Dyskusja wyników 188 Rozdział 15. Metaanalizy 191 Rozdział 16. Dyskusja końcowa 195 16.1. Omówienie najważniejszych wyników 195 16.2. Słabości przeprowadzonych badań 198 16.3. Propozycja kolejnych badań 199 Literatura cytowana 201
|