Medieval: Total War jest grą hybrydową, łączącą elementy strategicznej gry turowej i strategicznej gry czasu rzeczywistego[3]. Dostępne są trzy daty rozpoczęcia rozgrywki: 1087, 1205 i 1321[5]. Mapa kampanii, na której zarządza się wojskiem i gospodarką państwa, jest elementem turowym (w trybie gry wieloosobowej gracze wykonują ruchy na przemian), zaś bitwy rozgrywane są w czasie rzeczywistym na trójwymiarowej planszy. Gra oddaje do dyspozycji graczy ponad 100 rodzajów wojsk i dwanaście nacji (w tym Polskę)[3][5].

Duże znaczenie w grze ma również element gospodarczy. Medieval posiada rozbudowany system rozwoju państwa z całą gamą budowli: gracz może np. budować farmy, kościoły, warownie, warsztaty płatnerskie i inne. Dla graczy wcielających się we władców państw chrześcijańskich istnieje możliwość zorganizowania krucjaty przeciwko niewiernym. Z drugiej strony gracze wybierający grę jako przywódcy nacji muzułmańskich mogą wypowiedzieć świętą wojnę europejskim najeźdźcom.

Gracz może samodzielnie sterować jednostkami w poszczególnych bitwach lub powierzyć to zadanie komputerowi. Jednakże wybranie drugiej opcji w subiektywnej opinii części graczy powoduje zmniejszenie grywalności. W silnik gry wbudowane są elementy umożliwiające stosowanie różnych taktyk: m.in. zróżnicowanie jednostek pod względem siły, szybkości i rodzajów ataków, morale jednostek, warunki atmosferyczne i ukształtowanie terenu. Gra oferuje również możliwość prowadzenia bitew opartych o prawdziwe scenariusze historyczne.