|
Polsko-rosyjski słownik Lemowych neologizmów
Monika Krajewska
Wydanie: I
2006 r
163, [1] stron
Format: B-5
Przedmowa
"Celem niniejszej książki jest przybliżenie czytelnikowi fantastycznego świata utworów Stanisława Lema - świata niezwykłego i intrygującego. Jak wiadomo, podstawowym narzędziem w kreowaniu odmiennej, nieznanej rzeczywistości są w utworach science fiction neologizmy. To właśnie te jednostki języka stały się przedmiotem analitycznego opisu w prezentowanym słowniku. Należy też zaznaczyć, iż równie ciekawe jest śledzenie rezultatów przenoszenia językowego obrazu wykreowanej rzeczywistości na grunt innego języka. W ten właśnie sposób powstał polsko-rosyjski słownik przekładowy, poświęcony twórczości Stanisława Lema.
Materiału do niniejszej pracy dostarczyły trzy cykle opowiadań pisarza, a mianowicie: Bajki robotów, Cyberiada oraz Dzienniki gwiazdowe^. Wymienione utwory są przykładem dystansu Stanisława Lema wobec tradycyjnej powieści science fiction. Autor tworzy w nich groteskową wizję świata, a przyszłość jest dla niego jedynie maską, pozwalającą na satyryczną prezentację problemów współczesnej cywilizacji, przywar i słabostek człowieka, a nawet kpinę z naukowych hipotez, metod badawczych czy terminów i pojęć. Sygnałem groteskowego, humorystycznego tematu, jak pisze Z. Bożek2, jest w głównej mierze specyficzne ukształtowanie warstwy językowej, polegające na wykorzystaniu wszelkich form dowcipu językowego, stylizacji na język naukowy bądź urzędniczy, czy też archaiczny, a także przekształcaniu nazwisk znanych ludzi, wprowadzaniu parodystycznych skrótowców oraz żartobliwych nowotworów słowotwórczych i frazeologicznych.
Odbiorca spotyka się więc m. in. z H. Ohmerem czy P. Lattonem lub też z dwoma pijanymi włóczęgami kosmicznymi, o imionach: Bann i Pugg, którzy są twórcami życia na Ziemi, zapoznaje się również z takimi pojęciami, jak infan-teria 'loteria infantylna, tj. dziecięca', pucybuter 'automat czyszczący buty' czy pucybunter 'ten sam, gdy się zbuntuje' oraz wieloma niespójnymi czasowo złożeniami i kontaminacjami takimi, jak choćby: elektrycerz 'elektryczny rycerz',
1 Łącznie pięćdziesiąt trzy utwory, których pełen wykaz podany jest w Bibliografii podmiotowej na końcu niniejszej pracy: S. Lem, Bajki robotów, Warszawa 1983; S. Lem, Cyberiada, Kraków 1967; Dzienniki gwiazdowe, Warszawa 1994, t. 1 i t. 2. Zamieszczone na okładce rysunki autorstwa S. Lema pochodzą z: S. Lem, Dzienniki gwiazdowe, t. 1 i t. 2.
2 Z. Bożek, Dowcip językowy w twórczości Stanisława Lema, Zeszyty Naukowe UJ. Prace Językoznawcze, z. 54, Kraków 1977, s. 319."
|
