PRZEDMOWA

Rejestracje. strat osobowych kultury polskiej rozpocząłem w Warszawie w okresie okupacji niemieckiej, o ile się nie mylę. w r. 1941. Zache.cili mnie do niej moi przyja­ciele, towarzysze pracy konspiracyjnej oraz moi koledzy uni­wersyteccy, w niemniejszym stopniu także moi wydawcy, za­wsze gotowi do poparcia pożytecznej inicjatywy. Byliśmy wszyscy zgodni co do potrzeby oraz znaczenia takiego zesta­wienia, znaczenia nie tylko narodowego i naukowego, ale. również i politycznego na forum międzynarodowym.
W tym pierwszym etapie rejestracji głównym jej źródłem były wiadomości ustne, w dalszej dopiero kolejności prasa podziemna. Najmniej materiału dostarczały oczywiście cza­sopisma ukazujące się jawnie, przez okupantów wydawane. Kartoteka powiększała się stopniowo i w przeddzień powsta­nia Uczyła około 600 nazwisk. Ze zrozumiałych względów była zręcznie schowana wśród mych licznych (później, niestety, utraconych) notatek naukowych. Niektóre szczegóły, np. o egzekucjach lub o wypadkach śmierci w obozach, notowałem na kartkach przy pomocy specjalnie obmyślonego znakowa­nia. W pewnym momencie - wiosną 1944 r. — ostrożność na­kazała usunięcie kartoteki z mego mieszkania i temu za­wdzięcza ona swe ocalenie. Ukryta, dzięki pomocy kierow­niczki Biblioteki , Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego P. Jadwigi Hausbrandt oraz bibliotekarki tejże Szkoły, p. Zoili Rybickiej, w piwnicach gmachu przy ul. Rakowieckiej 8, przetrwała tam szczęśliwie walki warszawskie. Wydobyłem ją stamtąd dopiero wiosną 1945 r. i włączyłem do niej infor-

Tytuł: