Podsumowanie wyników rozwoju muzyki polskiej ostatniego 10-lecia jest wyjątkowo trudne, a problematyka tego okresu wyjątkowo zawiła. Mimo że historia nie liczy systemem dziesiętnym i że krótki okres dziesięciu lat niczego nie zamyka i nie otwiera w procesie rozwoju, zdajemy sobie jednak sprawę z jego wyjątkowej ważności, a korzystając właśnie z „okrągłej55 daty 10-lecia próbujemy zdać sobie sprawę z charakteru zjawisk, jakie je wypełniały na różnych odcinkach kultury. W pracy zbiorowej, którą dziś oddajemy w ręce polskiego czytelnika, próbujemy to uczynić w odniesieniu do kultury m u-z y c z n e j.
Są w historii narodów daty, które musimy uważać za punkty przełomu. Takimi datami były niewątpliwie: ogłoszenie Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (1944), wyzwolenie naszego kraju spod faszystow­skiej okupacji i zakończenie drugiej wojny imperialistycznej (1945). Prze­łomowe były te lata nie tylko dlatego, że przyniosły upadek faszyzmu nie­mieckiego, ale również dlatego, że były końcem władania rodzimego systemu wyzysku — kapitalizmu w Polsce, że kraj nasz stanął niejako jednym sko­kiem na gruncie nowych założeń gospodarczych, społecznych, ideologicz­nych, że Polska stała się Polską Ludową, a więc państwem, które odwróciło nową kartę w swej historii i zaczęło budować zręby socjalizmu.
Te lata stanowiły również przełom w dziejach polskiej kultury. Przemiany gospodarcze i społeczne, które objęły ogromną większość narodu, życie miast i wsi, organizację wszystkich gałęzi życia — musiały w świadomości ludzkiej zacząć żłobić nowe tory, rodzić nowe pojęcia o świecie, nowe kryteria oceny zjawisk. Musiały stać się źródłem walki między ludźmi i w ludziach samych. Proces ścierania się starych pojęć, postaw, nawyków myślowych, starych na­stawień i kryteriów wartościowania — z naporem tego wszystkiego nowego, co burzliwymi potokiem napływało z samym życiem codziennym, musiał pro­wadzić do konfliktów w kulturze i sztuce nie mniej niż w innych gałęziach życia Polski Ludowej. A ponieważ przeoranie świadomości ludzkiej, rewo­lucja wewnętrzna, światopoglądowa ma swoje własne tempo, różne od tempa rewolucji gospodarczej, proces ten toczy się dziś nadal, wcale nie zakończony i wcale nie osłabiony w swym nasileniu, w swej ostrości.
Procesy zachodzące w świadomości społeczeństwa najpełniej i najbar­dziej bezpośrednio przejawiają się w sztuce. Nic więc dziwnego, że rok 10-lecia, rok pierwszego podsumowania historii nowego etapu dziejowego, nie jest rokiem stabilizacji, ale rokiem wzmożonych „rachunków55, rokiem

              Tytuł: