|
Opis
|
Wstęp
Żeński ruch skautowy na ziemiach polskich powstał, podobnie jak mę¬ski, na początku drugiego dziesiątka lat XX w., ale rozwijał się wolniej, gdyż proponowany model skautki był zdecydowanie sprzeczny z dotychczasowym wyobrażeniem „panienki z dobrego domu". Jednak szybko, w czym dopomogła rewolucja obyczajowa, wymuszona m. in. przez warunki wojenne, wytworzył specyficzne formy organizacyjne, początkowo bazując na „Sokole", a po po¬wstaniu niepodległej Polski w ramach autonomicznej organizacji.
W ciągu dwudziestolecia międzywojennego harcerstwo wypracowało charakterystyczny system wychowawczy, w którego skład weszły niespoty¬kane w żadnej innej organizacji elementy, pełniące ważne funkcje w procesie wychowania. Wśród nich należy wymienić strukturę organizacyjną, mundur, odznaki, system stopni i sprawności, patronów drużyn i wyższych jednostek, tradycje organizacji i jednostek organizacyjnych, symbolikę, obrzędowość, wzór osobowy instruktora, zastępowy system pracy, system pracy drużyn zuchowych (oryginalny polski pomysł), obozownictwo, a także atmosferę prawdziwej przy¬jaźni panującą w drużynach, opartą na braterstwie ich starszych i młodszych członków'.
Część tych elementów miała korzenie w skautingu angielskim, część odziedziczono po polskich organizacjach niepodległościowych („Zarzewie"), propagujących kulturę fizyczną („Sokół") czy abstynenckich („Eleusis"), inne zostały wprowadzone przez twórcze instruktorki i instruktorów już w czasie rozwoju organizacji. Większość z nich przetrwała próbę czasu i dziś nadal służy polskiej młodzieży. Dodać należy, że największym wrogiem specyfiki pracy tak całego harcerstwa, jak i organizacji żeńskiej okazał się system totalitarny, z natury dążący do unifikowania wszelkich form życia społecznego, czego wyrazem było nie tylko podporządkowanie harcerstwa Związkowi Młodzieży Polskiej na początku lat 50., ale również dążenie do ujednolicenia programów harcerskich drużyn żeńskich i męskich oraz wiejskich i miejskich, tak jakby to było słuszne i możliwe.
Ważnym elementem organizacji było środowisko krakowskie, w którym od początku istnienia ruchu rodziła się kadra, mająca w przyszłości często przo¬dować w działalności instruktorskiej. Instruktorzy ci obejmowali kierownicze funkcje w harcerstwie krakowskim, a czasem i we władzach naczelnych (Jadwiga Wierzbiańska, Zbigniew Trylski) i wpływali w sposób istotny na rozwój orga¬nizacji. Wielu z nich podjęło działalność konspiracyjną, za którą części z nich przyszło zapłacić życiem.
Od początku działania ZHP przywiązywano dużą wagę do tworzenia archi¬wum organizacyjnego, które ostatecznie powstało i było prowadzone przez hm. Wacława Błażejewskiego2 (w Chorągwi Krakowskiej materiały dotyczące historii harcerstwa zbierał w okresie międzywojennym hm. Tadeusz Wąsowicz3), jednak była to działalność uboczna, prowadzona obok głównego nurtu życia harcerskie¬go, którego istotą było wychowanie młodego pokolenia. Spośród opracowań wy¬danych w tym okresie trzeba wymienić jako najważniejsze „Historię harcerstwa polskiego. Zarys ogólny" Wacława Błażejewskiego4 i „Pierwsze ćwierćwiecze harcerstwa żeńskiego. Materiały do historii" Ewy Gródeckiej5.
Po II wojnie światowej historia harcerstwa długo nie cieszyła się zaintereso¬waniem historyków, co wynikało z negatywnej oceny okresu międzywojennego, w tym działalności organizacji młodzieżowych, narzucanej przez czynniki po¬lityczne, decydujące m. in. o możliwości publikacji wyników badań. Przyczy¬niło się to do rozproszenia materiałów archiwalnych i zaginięcia wielu cennych dokumentów. Spośród opracowań wydanych przed rokiem 1981, kiedy Maria Irena Mileska zakończyła zbieranie materiałów, trzeba wymienić rozważania publicystyczne „Ognie i ogniska. Drogi i przemiany harcerstwa polskiego" Ka¬zimierza Koźniewskiego6, przez długi czas jedyne źródło wiadomości o historii
harcerstwa dostępne instruktorom, opracowanie naukowe „Główne nurty ideowe w ZHP w latach 1[zasłonięte]918-19" Jerzego Gaja7 oraz wyraźnie podporządkowane obowiązującej ideologii i wypaczające obraz harcerstwa, a w założeniu mające być podstawą wiedzy członków ZHP o historii organizacji „Kartki z historii i tradycji Związku Harcerstwa Polskiego" Jerzego Majki8.
Badania historii ruchu żeńskiego prowadziła hm. Ewa Gródecka, ale prze¬rwała je jej śmierć w 1973 r. W tej sytuacji do pracy przystąpiły chorągwiane zespoły dawnych instruktorek i harcerek, które - świadome upływu czasu - podjęły trud zebrania i opracowania materiałów do historii poszczególnych Chorągwi Harcerek z okresu międzywojennego9. Prace te rozpoczęto w roku 1976. Równocześnie zespół instruktorek związanych z Główną Kwaterą Har¬cerek rozpoczął pracę nad opracowaniem syntetycznym, które ostatecznie ukazało się w roku 1990'°. Wśród opracowań, które zostały opublikowane znacznie później i nie mogły być wykorzystane przez M. I. Mileska, należy wymienić jeszcze „Polskie harcerki w dziesięcioleciu 1[zasłonięte]911-19" Janiny Opieńskiej-Blauth".
Do opracowań niepublikowanych, podejmujących zagadnienia historii małopolskiego harcerstwa w okresie międzywojennym należą: „Harcerstwo na terenie miasta Krakowa w latach 1[zasłonięte]918-19" Katarzyny Ryblewskiej '2, „Geneza i początki skautingu w Krakowie na tle organizacji niepodległościowych młodzie¬ży gimnazjalnej w latach 1[zasłonięte]907-19" Wojciecha Hausnera'3, „Dzieje Związku Harcerstwa Polskiego w Suchej Beskidzkiej od 1931 do 1972 roku" Krzysztofa Masiuka'4, „Powstanie i rozwój skautingu na terenie obecnego województwa nowosądeckiego w latach 1[zasłonięte]911-19 Zofii Stramy'5 oraz „Powstanie i rozwój
|
|
spis treści lub fragment
|
SPIS TREŚCI
Wstęp
CZĘŚĆ
SKAUTING ŻEŃSKI NA TERENIE PÓŹNIEJSZEJ
KRAKOWSKIEJ CHORĄGWI HARCEREK DO KOŃCA 1920 R. .
Rozdział
Powstanie i rozwój żeńskiego skautingu na terenie późniejszej
Krakowskiej Chorągwi Harcerek do wybuchu l wojny światowej
Rozdział 11
Skauting żeński na terenie późniejszej Krakowskiej
Chorągwi Harcerek w okresie I wojny światowej .
Rozdział III
Krakowskie harcerstwo żeńskie w okresie od odzyskania
niepodległości do l Zjazdu Walnego ZHP .
CZĘŚĆ II
DZIAŁALNOŚĆ KRAKOWSKIEJ CHORĄGWI HARCEREK
WLATACH 1921 -1939
Rozdział l
Chronologia rozwoju działalności Krakowskiej
Chorągwi Harcerek w latach 1[zasłonięte]921-19
Rozdział 11
Wybrane dane statystyczne dotyczące działalności
Krakowskiej Chorągwi Harcerek w latach 1[zasłonięte]921-19
Rozdział III
Struktura i obsada funkcji w komendzie Krakowskiej
Chorągwi Harcerek .
Rozdział IV
Wykaz instruktorek Krakowskiej Chorągwi Harcerek .
Rozdział V
Obozy i kolonie harcerskie w Krakowskiej Chorągwi
Harcerek
Rozdział VI
Działalność referatów drużyn prowincjonalnych, drużyn
wiejskich oraz drużyn i gromad kolejowych
Rozdział VII
Gromady zuchowe
Rozdział VIII
Starsze harcerstwo
Rozdział IX
Kształcenie starszyzny
Rozdział X
Harcerskie placówki zdrowotne, szkoleniowe i wychowawcze
na terenie Krakowskiej Chorągwi Harcerek .
Rozdział XI
Sprawy gospodarczo-finansowe w różnych okresach
działalności komendy chorągwi i hufców terenowych .
Rozdział
Współpraca międzynarodowa i wystąpienia na forum
międzynarodowym
Rozdział XIII
Wychowanie fizyczne i przysposobienie do obrony kraju
w programach i działalności chorągwi .
Rozdział XIV
Dział prasy i propagandy
Rozdział XV
; Obywatelska służba harcerska i Pogotowie Harcerek
w Krakowskiej Chorągwi Harcerek
Wykaz skrótów
Bibliografia .
I Indeks nazwisk
Indeks nazw geograficznych .
Wykaz tabel
i Spis treści .
; Mapa: Siedziby hufców i podległych im drużyn Krakowskiej Chorą
^ Harcerek w latach 1[zasłonięte]920-19
|
