Red. Maria Koczerska – Karolińscy pokutnicy i polskie średniowieczne czarownice. Konfrontacja doktryny chrześcijańskiej z życiem społeczeństwa średniowiecznego
Wydawnictwo: DiGSeria: nd
Rok wydania : 2007
Wydanie : bd
Nakład : bd
ISBN :[zasłonięte]978-8381-469-0
Stron : 264
Format : 172x242 mm
Oprawa : twarda
Opis:
Niniejszy tom zawiera dwie prace o religijności społeczeństwa średniowiecznej Europy. Pierwsza opiera się na penitencjałach, czyli podręcznikach dla spowiedników, które powstały na terenie karolińskiej Francji i Italii w VIII–IX wieku. Autor stara się zrekonstruować na ich podstawie rzeczywistość społeczną świata epoki karolińskiej, którą poznajemy dzięki czytelnemu katalogowi popełnianych grzechów i odpowiadających im taryf pokutnych. Druga praca dotyczy czasów przedreformacyjnych na terenie Polski. Autorka wskazuje na swoistość traktowania czarów i magii przez polskich sędziów duchownych — raczej w kategoriach zabobonów i przeżytków, przedstawia szczegółowo przebieg procesu o czary i stosowane środki dowodowe, wyróżnia kilka rodzajów magii, a także rysuje portret średniowiecznej polskiej czarownicy, zwanej wieszczą babą.Spis treści:
Przedmowa
PAWEŁ MATWIEJCZUK
Pokuta kościelna w świetle penitencjałów z terenów Francji i Italii z VIII i IX wieku. Próba rekonstrukcji rzeczywistości historycznej
Wstęp
Charakterystyka źródeł i ich irlandzkiej genezy
Rodzaj źródeł
Pochodzenie, geneza, środowisko
„Sakrament” pokuty
Czy akt pokuty mia³ charakter sakramentalny?
Poenitentia taxata— pokuta taryfowa. Cechy charakterystyczne zjawiska
Ordo qualiter suscipi debeant poenitentes
Pokuta taryfowa w Kościele karolińskim
Obraz i charakter pokuty taryfowej. Rekonstrukcja rzeczywistości historycznej
Clerici i laici, czyli „klerykalny” punkt widzenia
Katalog win i kar za grzechy
Zabójstwo
Stosunek do dzieci i dzieciobójstwo
Samookaleczenie
Kradzież
Okradanie grobów
Ucisk, bezprawie i najazdy
Lichwa
Podpalenie
Krzywoprzysięstwo, falsitas
Porzucenie kapłaństwa i stanu zakonnego
Fałszerstwo
Uprowadzenie i sprzedaż w niewolę
Seks, płciowość i erotyka
Aborcja i antykoncepcja
Czarownicy, zabobon i magia
Pogaństwo i błazenada
Małżeństwo i rodzina
Pijaństwo
Pogrzeb i żałoba
Kler, kult i eucharystia
Taryfy pokutne i zwierzęta
Menu i dieta
Higiena niedzielna
Zakończenie
Wykaz skrótów
Bibliografia
Źródła
Opracowania
JOANNA ADAMCZYK
Czary i magia w praktyce sądów kościelnych na ziemiach polskich w późnym średniowieczu (XV–połowa XVI wieku)
Zakres pojęć: „czary” i „magia”
Rodzaje źródeł oraz zakres terytorialny i chronologiczny pracy
Krytyka źródeł
Stan opracowań
Założenia pracy
Wprowadzenie
Stosunek Kościoła łacińskiego do czarów w średniowieczu
U źródeł chrześcijaństwa—magia w Piśmie Świętym
Superstitio w chrześcijańskim piśmiennictwie późnej starożytności i wczesnego średniowiecza—zakres pojęcia i krytyka
Kara za grzechy—czary w prawie kanonicznym do końca XII wieku
Zmiany w traktowaniu czarów od końca XII wieku
Prawo kościelne obowiązujące w późniejszym średniowieczu w kwestii czarów
Pojęcie „czarownictwa”—wizja czarów w Malleus maleficarum
Organizacja, kompetencje i podstawy prawne działalności sądów kościelnych w Polsce do połowy XVI wieku
Sądy kościelne w XV wieku—organizacja
Kompetencje—rodzaje spraw podlegających jurysdykcji kościelnej. Czary jako causae spirituales
Przepisy prawne stanowiące podstawę prowadzenia procesów o czary
Przebieg procesu o czary
Wezwanie do sądu
Pozew w procesie prywatnym
Pozew w procesie z urzędu
Pozew w procesie inkwizycyjnym
Postawienie zarzutów, czyli określenie rodzaju sprawy
Czary jako zarzut główny
Sprawy małżeńskie
Proces o infamię
Czary jako zarzut dodatkowy pojawiający się w trakcie procesu
Wzmianka o praktykach magicznych osób nie będących stroną procesową
Nazewnictwo dotyczące czarów występujące w aktach sądowych
Odpowiedź na zarzuty
Osoba wykonująca czary, czyli portret czarownicy
Wzorcowy portret nowożytnej czarownicy
Portret średniowiecznej czarownicy w świetle źródeł kościelnych
Płeć
Wiek
Stan cywilny
Stan i pozycja społeczna oraz wykonywane zajęcia
Postępowanie dowodowe w sprawach o czary
Pochwycenie winnego na „gorącym uczynku”
Postępowanie oczyszczające (purgatio canonica)
Świadkowie w sprawie
Dokument—dowód na piśmie
Próby (ordalia) jako środek dowodowy
Przyznanie się do winy, przysięga akuzacyjna
Wyrok
Uniewinnienie
Przysięga odwołująca
Pokuta
Kara śmierci
Ekshumacja zwłok
Kary dla duchownych
Czary i magia opisane w aktach
Magia naukowa
Alchemia
Nekromancja
Astrologia
Wróżbiarstwo
Przepowiadanie przyszłości
Poszukiwanie rzeczy skradzionych, zaginionych i sprawców kradzieży
Poszukiwanie skarbów
Magia szkodliwa
Szkody na życiu bądż zdrowiu
Szkody na majątku
Magia lecznicza
Magia produkcyjna
Magia miłosna
Impotecja
Płodność
Wywołanie uczucia
Ochłodzenie uczucia
Inne
Magia schrystianizowana
„Czarownictwo”—kult diabła i ludowa magia demoniczna
Stan książki bardzo dobry, nowa, okładka zgodna ze zdjęciem.