Egzamin kwalifikacyjny elektryka w pytaniach i odpowiedziach W. Orlik.
Wydawnictwo i Handel Książkami „KaBe”, Krosno 2009 r.
Wydanie piąte, poprawione i uzupełnione,
format A5, ss. 456, okładka kolorowa, foliowana
Recenzenci:
dr hab. inż. Krzysztof Siodła, rzeczoznawca SEP, specjalista SEP
inż. Aleksander Podbrez, rzeczoznawca SEP
Książka jest przeznaczona dla osób przygotowujących się do egzaminu kwalifikacyjnego w zakresie eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych i zawiera wiadomości wymagane na egzaminie kwalifikacyjnym. Książka ta może być przydatna również osobom zatrudnionym na stanowiskach dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych.
Spis treści
Wstęp
1. ZARYS WIADOMOŚCI Z PODSTAW ELEKTROTECHNIKI
1.1. Obwód elektryczny oraz podstawowe prawa
1.1.1. Obwód elektryczny
1.1.2. Prąd i napięcie
1.1.3. Prawo Ohma
1.1.4. Rezystancja i rezystywność. Łączenie rezystorów
1.1.5. Źródła prądu elektrycznego
1.1.6. Prawa Kirchhoffa
1.1.7. Moc i energia prądu stałego. Prawo Joule'a-Lenza
1.1.8. Budowa i działanie akumulatorów
1.2. Zjawiska magnetyczne i elektromagnetyczne
1.2.1. Pole magnetyczne
1.2.2. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej
1.2.3. Zjawisko elektrodynamiczne
1.2.4. Zasada działania prądnicy i silnika elektrycznego prądu stałego
1.3. Prąd przemienny jednofazowy
1.3.1. Wielkości charakterystyczne prądu sinusoidalnego
1.3.2. Obwód elektryczny z rezystancją, reaktancją i impedancją
1.3.3. Kondensatory. Łączenie kondensatorów
1.3.4. Moc prądu przemiennego jednofazowego
1.4. Prąd przemienny trójfazowy
1.4.1. Układy połączeń
1.4.2. Moc prądu trójfazowego
1.5. Prądy niesinusoidalne
1.5.1. Wyższe harmoniczne
1.5.2. Szkodliwe oddziaływanie wyższych harmonicznych
2. OCHRONA PRZED PORAŻENIEM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM W URZĄDZENIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH O NAPIĘCIU DO 1 kV
2.1. Wiadomości ogólne
2.1.1. Oddziaływanie prądu elektrycznego na organizm człowieka
2.1.2. Warunki środowiskowe
2.1.3. Stopnie ochrony obudów urządzeń elektrycznych
2.1.4. Klasy ochronności urządzeń elektrycznych i elektronicznych
2.1.5. Napięcia i układy sieciowe
2.1.6. Oznaczenia przewodów i zacisków
2.1.7. Znakowanie urządzeń elektrycznych danymi znamionowymi dotyczącymi zasilania elektrycznego
2.1.8. Środki ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym przy eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych
2.2. Rodzaje ochron przeciwporażeniowych
2.2.1. Ochrona podstawowa (przed dotykiem bezpośrednim)
2.2.2. Ochrona przy uszkodzeniu (ochrona dodatkowa)
2.2.2.1. Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania
2.2.2.2. Ochrona przez zastosowanie urządzenia II klasy ochronności
2.2.2.3. Ochrona przez zastosowanie środowiska nieprzewodzącego
2.2.2.4. Ochrona przez zastosowanie separacji elektrycznej
2.2.2.5. Ochrona przez zastosowanie nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych
2.2.3. Zastosowanie obwodów SELV lub PELV
2.2.4. Połączenia wyrównawcze
2.2.5. Przewody ochronne, ochronno-neutralne i wyrównawcze
2.2.6. Uziomy i przewody uziemiające
2.2.7. Wymagania dodatkowe dotyczące ochrony przeciwporażeniowej w zależności od warunków środowiskowych
2.2.7.1. Pomieszczenia wyposażone w wannę lub basen natryskowy (łazienki)
2.2.7.2. Tereny budowy i rozbiórki
2.2.7.3. Gospodarstwa rolnicze i ogrodnicze
2.2.7.4. Wymagania dodatkowe dotyczące ochrony przeciwporażeniowej w przestrzeniach ograniczonych powierzchniami przewodzącymi
2.2.8. Przyłączanie urządzeń elektrycznych
3. OCHRONA PRZECIWPORAŻENIOWA W INSTALACJACH ELEKTROENERGETYCZNYCH WYSOKIEGO NAPIĘCIA (POWYŻEJ 1 kV)
3.1. Wiadomości podstawowe
3.2. Ochrona podstawowa (przed dotykiem bezpośrednim)
3.3. Środki ochrony ludzi przy uszkodzeniu
4. BUDOWA I EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ ELEKTROENERGETYCZNYCH
4.1. Ogólne zasady eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych
4.1.1. Wiadomości ogólne
4.1.2. Wymagania kwalifikacyjne dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń elektroenergetycznych
4.1.3. Dokumentacja techniczna
4.1.4. Przyjmowanie urządzeń do eksploatacji
4.1.5. Prowadzenie eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych
4.1.6. Kontrola eksploatacji
4.2. Elektryczne urządzenia napędowe
4.2.1. Rodzaje i budowa silników elektrycznych
4.2.1.1. Silniki indukcyjne
4.2.1.2. Silniki prądu stałego
4.2.1.3. Silniki komutatorowe prądu przemiennego jednofazowe
4.2.1.4. Dobór silników w zależności od warunków środowiskowych
4.2.1.5. Zabezpieczenia silników elektrycznych
4.2.2. Eksploatacja elektrycznych urządzeń napędowych
4.2.2.1. Wiadomości ogólne
4.2.2.2. Oględziny i przeglądy
4.2.2.3. Zakres badań technicznych odbiorczych dla elektrycznych urządzeń napędowych
4.2.2.4. Podstawowe uszkodzenia silników indukcyjnych, ich objawy i sposoby usuwania
4.2.2.5. Podstawowe uszkodzenia silników prądu stałego, ich objawy i sposoby usuwania
4.3. Transformatory energetyczne
4.3.1. Budowa i działanie transformatorów
4.3.2. Eksploatacja transformatorów
4.3.3. Typowe zakłócenia i uszkodzenia transformatorów
4.4. Stacje elektroenergetyczne
4.4.1. Budowa stacji elektroenergetycznych
4.4.2. Eksploatacja stacji elektroenergetycznych
4.4.2.1. Wiadomości ogólne i czynności łączeniowe
4.4.2.2. Oględziny stacji elektroenergetycznych
4.4.2.3. Przeglądy stacji elektroenergetycznych
4.5. Elektroenergetyczne linie napowietrzne
4.5.1. Budowa linii napowietrznych
4.5.2. Ochrona od przepięć linii napowietrznych
4.5.2.1. Ochrona od przepięć elektroenergetycznych linii napowietrznych o napięciu wyższym niż 1 kV
4.5.2.2. Ochrona od przepięć elektroenergetycznych linii napowietrznych o napięciu do 1 kV
4.5.3. Eksploatacja elektroenergetycznych linii napowietrznych
4.6. Elektroenergetyczne linie kablowe
4.6.1. Kable elektroenergetyczne i sygnalizacyjne
4.6.2. Osprzęt kablowy
4.6.3. Układanie kabli
4.6.3.1. Postanowienia ogólne
4.6.3.2. Układanie kabli w ziemi
4.6.3.3. Układanie kabli w kanałach, tunelach i budynkach
4.6.4. Oznaczenia linii kablowych
4.6.5. Przekazywanie linii kablowych do eksploatacji
4.6.6. Eksploatacja linii kablowych
4.6.6.1. Oględziny i przeglądy linii kablowych
4.6.6.2. Czynności związane z załączaniem i wyłączaniem linii kablowych
4.6.6.3. Postępowanie w razie awarii, pożaru lub innych nienormalnych objawów pracy linii kablowych
4.6.7. Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych linii kablowych
4.7. Instalacje elektryczne
4.7.1. Wiadomości ogólne
4.7.2. Przewody elektroenergetyczne
4.7.3. Rodzaje pomieszczeń i ich wpływ na dobór instalacji
4.7.4. Przyłącza i złącza
4.7.5. Warunki techniczne, jakim powinna odpowiadać instalacja elektryczna w obiekcie budowlanym
4.7.6. Ochrona przewodów przed prądem przetężeniowym
4.7.7. Ochrona przed przepięciami w instalacjach elektrycznych nn
4.7.8. Sprawdzenie odbiorcze instalacji elektrycznych
4.7.9. Eksploatacja instalacji elektrycznych
4.7.10. Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych instalacji oraz terminy wykonania
4.8. Baterie kondensatorów do kompensacji mocy biernej
4.8.1. Budowa baterii kondensatorów
4.8.2. Rodzaje kompensacji mocy biernej za pomocą kondensatorów
4.8.3. Dobór mocy baterii do kompensacji mocy biernej
4.8.4. Eksploatacja baterii kondensatorów do kompensacji mocy biernej
4.8.4.1. Prowadzenie eksploatacji i programy pracy
4.8.4.2. Oględziny i przeglądy baterii kondensatorów
4.8.4.3. Pomiary eksploatacyjne
4.9. Spawarki i zgrzewarki
4.9.1. Rodzaje i budowa spawarek
4.9.2. Rodzaje i budowa zgrzewarek
4.9.3. Eksploatacja spawarek i zgrzewarek
4.9.3.1. Zagadnienia ogólne
4.9.3.2. Oględziny i przeglądy
4.9.4. Zakres badań technicznych dla urządzeń spawalniczych
4.10. Urządzenia oświetlenia elektrycznego
4.10.1. Zasady eksploatacji urządzeń oświetleniowych
4.10.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń oświetlenia elektrycznego
4.10.3. Użytkowanie urządzeń oświetlenia elektrycznego
4.11. Urządzenia prostownikowe i akumulatorowe
4.11.1. Urządzenia prostownikowe
4.11.2. Urządzenia akumulatorowe
4.11.2.1. Baterie akumulatorów
4.11.2.2. Ładowanie akumulatorów
4.11.3. Zasady eksploatacji urządzeń prostownikowych i akumulatorowych
4.11.4. Wymagania w zakresie wyników pomiarów urządzeń prostownikowych i akumulatorowych
4.12. Zespoły prądotwórcze
4.12.1. Rodzaje zespołów prądotwórczych
4.12.2. Eksploatacja zespołów prądotwórczych
4.12.2.1. Uruchomienie zespołu prądotwórczego i programy pracy
4.12.2.2. Obsługa zespołów prądotwórczych
4.12.2.3. Oględziny, konserwacja i remonty zespołów prądotwórczych
4.13. Urządzenia elektrotermiczne
4.13.1. Rodzaje i budowa urządzeń elektrotermicznych
4.13.2. Eksploatacja urządzeń elektrotermicznych
4.13.2.1. Warunki przyjęcia do eksploatacji i program pracy urządzeń elektrotermicznych
4.13.2.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń elektrotermicznych
4.13.3. Zakres badań technicznych urządzeń elektrotermicznych
4.14. Urządzenia do elektrolizy
4.14.1. Zasada działania i budowa urządzeń do elektrolizy
4.14.2. Eksploatacja urządzeń do elektrolizy
4.14.2.1. Podstawowe czynności eksploatacyjno-ruchowe
4.14.2.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń do elektrolizy
4.14.3. Zakres badań technicznych urządzeń do elektrolizy [L18]
4.15. Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego
4.15.1. Montaż
4.15.2. Eksploatacja sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego
4.15.3. Organizacja bezpiecznej pracy przy sieciach elektrycznego oświetlenia ulicznego
4.16. Elektryczne urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym
4.16.1. Zagrożenia wybuchem
4.16.2. Urządzenia elektryczne przeciwwybuchowe Ex i przestrzenie (strefy) zagrożenia
4.16.3. Instalowanie urządzeń i obwodów elektrycznych w przestrzeniach (strefach) zagrożonych wybuchem
4.16.4. Eksploatacja urządzeń elektrycznych w przestrzeniach (strefach) zagrożonych wybuchem
4.16.4.1. Wymagania ogólne
4.16.4.2. Prowadzenie eksploatacji
4.17. Urządzenia piorunochronne
4.17.1. Budowa urządzeń piorunochronnych (LPS)
4.17.2. Wewnętrzna ochrona odgromowa
4.17.3. Badania urządzeń piorunochronnych
4.18. Urządzenia energoelektroniczne
4.18.1. Budowa urządzeń energoelektronicznych
4.18.2. Eksploatacja urządzeń energoelektronicznych
4.19. Prądnice synchroniczne
4.19.1. Budowa i zasada działania prądnic synchronicznych
4.19.2. Eksploatacja prądnic synchronicznych
5. OGÓLNE ZASADY RACJONALNEJ GOSPODARKI ELEKTROENERGETYGZNEJ
5.1. Straty energii
5.2. Zasady oszczędzania energii w zakładach przemysłowych
5.3. Kompensowanie mocy biernej
6. BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY
6.1. Wiadomości ogólne
6.2. Podstawowe warunki bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych
7. ZASADY ORGANIZACJI I WYKONYWANIA PRAC PRZY URZĄDZENIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH
7.1. Określenia
7.2. Rodzaje poleceń na pracę
7.3. Polecenia na wykonanie prac oraz kwalifikacje i obowiązki pracowników w zakresie organizacji bezpiecznej pracy
7.4. Przygotowanie miejsca pracy, dopuszczenie do pracy, zakończenie pracy
7.5. Zasady bezpiecznego wykonywania prac
7.5.1. Zasady wykonywania prac na polecenie
7.5.2. Wykonywanie stałych czynności eksploatacyjno-konserwacyjnych przez wyznaczone osoby przy urządzeniach o napięciu do 1 kV
7.5.3. Zasady bezpieczeństwa wykonywania prac przy obsłudze urządzeń elektroenergetycznych
7.5.4. Zasady wykonywania prac pod napięciem (ppn) na liniach napowietrznych o napięciu znamionowym do 1 kV
7.6. Sprzęt ochronny i narzędzia pracy
8. OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA
8.1. Niebezpieczeństwo pożaru od urządzeń elektrycznych
8.2. Środki i sprzęt gaśniczy
8.3. Postępowanie w razie pożaru
8.4. Gaszenie urządzeń elektroenergetycznych
8.5. Wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej dotyczące instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych w zależności od wpływów zewnętrznych
9. ZASADY POSTĘPOWANIA PRZY RATOWANIU OSÓB PORAŻONYCH PRĄDEM ELEKTRYCZNYM I POPARZONYCH
9.1. Skutki przepływu prądu przez ciało człowieka
9.2. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV
9.3. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu powyżej 1 kV
9.4. Udzielanie pomocy przedlekarskiej osobom porażonym prądem elektrycznym (podstawowe zabiegi resuscytacyjne)
9.5. Udzielanie pomocy przedlekarskiej przy oparzeniach termicznych i chemicznych
Akty prawne
Normy
Literatura