Michał Czajkowski

WERNYHORA

Wieszcz ukraiński

Powieść z roku 1768

2 tomy w jednobloku

część kart luźna

pieczęć Gimnazjum św.Jana Kantego w Poznaniu

pieczątka właścicielska z Poznania

wydana pewnie ok.1920

- 2008-

Michał Czajkowski, velSadyk PaszaherbuJastrzębiec(ur.29 września1804wHalczyńcu^[1]naWołyniu, zm.4 stycznia1886wBorkachpodKozielcemna Ukrainie) – działacz niepodległościowy, pisarz i poeta zaliczany doszkoły ukraińskiejpolskiegoromantyzmu.

Polska i Francja[edytuj|edytuj kod]

Był synem Stanisława Czaykowskiego,podkomorzegożytomierskiego, i Petroneli z Głębockich. Pochodził z rodzinyCzajkowskichosiadłej odXVIIw. na Ukrainie, wywodzącej się ze wsiCzajki^[2]. Ukończył szkołę wBerdyczowie, w1828rozpoczął studia prawnicze naUniwersytecie Warszawskim^[2]. Brał udział wpowstaniu listopadowymjako dowódca oddziału kozaków w regimencie kawalerii swojego szwagraKarola Różyckiego. Po upadku powstania wyemigrował doFrancji. WParyżuzwiązał się najpierw zKonfederacją Narodu Polskiego, a od1838ze stronnictwemAdama Czartoryskiego(tzw.Hotelem Lambert). W 1837 debiutował poetyckimiPowieściami kozackimi, wydanymi w Paryżu.

Turcja[edytuj|edytuj kod]

W1841Czajkowski przybył nadBosfordoKonstantynopola, mianowany przez księciaAdama Czartoryskiegoszefem Agencji Głównej Misji Wschodniej Hotelu Lambert. Jej celem było przeciwstawianie się rosyjskim wpływom wTurcji. W tym samym czasie w Turcji przebywało wielu emigrantów, byłych uczestnikówpowstania listopadowego, którzy często nie mieli co z sobą począć i nie mieli środków do życia. Z inicjatywy ks. Czartoryskiego zakupił w okolicach położonych ok. 100 km od ówczesnego Stambułu nieuprawiane tereny, na których księżalazaryścizaczęli tworzyć wieś. W dniu19 marca1842poświęcono pierwszą chatę, a wieś nazwanoAdampolemna cześć Adama Czartoryskiego. Oprócz powstańców listopadowych Czajkowski osiedlał we wsi także wykupionych z niewoli tureckiej i czerkieskiej jeńców-Polaków przymusowo wcielonych do armii rosyjskiej naKaukazie.

W1850przeszedł na służbę turecką i przyjąłislam. JakoMehmed Sadyk Effendinadal działał dla sprawy polskiej i bałkańskiej. Podczaswojny krymskiejzorganizował formacjękozaków sułtańskich, którymi dowodził w czasie kampanii w1854oraz po wojnie do 1870. Po śmierci żony,Ludwiki Śniadeckiej, zaczął ulegać ideompanslawizmu. Zdymisjonowany w końcu 1872 roku, przeszedł na przyznaną mu przez sułtana emeryturę.

Powrót do kraju[edytuj|edytuj kod]

Uzyskawszy amnestię carską w1872opuściłTurcjęi w towarzystwie nowej żony, Greczynki Ireny Teoscolo, udał się doKijowa. Nawoływał do pojednania zRosjąi zjednoczenia wszystkich Słowian pod berłem caraAleksandra II, ale nie zdołał osiągnąć naUkrainieżadnych wpływów. Po roku starań osiadł w zakupionej z carskiego daru wiosceBorkii przestał zajmować się aktywnie polityką. Odebrał sobie życie strzałem z pistoletu^[2].