Normal 0 21 false false false MicrosoftInternetExplorer4

SŁOWO WSTĘPNE

Xisząc o ceramice europejskiej z okresu od upadku państwa rzymskiego do chwili obecnej, nie sposób pominąć jej źródła i początku, jakie stanowi ceramika Bliskiego Wschodu. Badania lat ostatnich, intensywne prace wykopaliskowe na terenie Iranu, Syrii, Mezopotamii i Egiptu wykazały, że właśnie w tych krajach o bardzo Starych tradycjach kulturalnych tkwią korzenie różnorodnych technik ceramicznych i wzorów dekoracyjnych, które przejęło garncarstwo Europy.

Islam znakomicie pomnożył te techniki i udoskonalił. Wartości te, przyniesione dzięki podbojom Arabów do Hiszpanii, stały się pełną fantazji podnietą dla ceramiki europejskiej.

Garncarze europejscy podnieśli poziom swych wyrobów, uzyskiwali w nich znakomite rezultaty. Przykładem majoliki włoskie XV wieku. Jednakże, w świetle dzisiejszych badań, ceramika europejska w stosunku do ceramiki Bliskiego Wschodu, przynajmniej do pojawienia się renesansu, zajmuje stanowisko wtórne — odbiorcy jego wynalazków i przetwórcy. A i ceramika renesansowa zawdzięcza mu wiele. Zmienia to dotychczasową pozycję ceramiki europejskiej i jej rolę w dorobku światowym, ustawiając ją raczej jako ceramikę peryferyczną w stosunku do starych centrów wschodnich.

CERAMIKA WCZESNEGO ŚREDNIOWIECZA

Z upadkiem cesarstwa rzymskiego upadły również różne gałęzie rzemiosł, między innymi i ceramika artystyczna. Wprawdzie tradycje ceramiki antycznej utrzymały się w Europie do w. X, niemniej poziom jej znacznie SIĘ obniżył, a ilość wyrobów zmalała. Zmianie uległy i ośrodki produkcji. We wczesnym okresie cesarstwa do najważniejszej klasy ceramiki zaliczały się naczynia z czerwonej gliny zdobione wyciskami, bądź wypukłym reliefem, zwane terra sigillata (fig. 1). Wyrabiane były w Arezzo za Augusta, Tyberiusza i Klaudiusza, później zaś naczynia tego typu produkowała Modena, skąd za czasów Wespazjana wywożono je do Germanii i Panonii. Do końca w. III ważnym ośrodkiem była Galia, zwłaszcza okolice Arles, gdzie istniała produkcja masowa, obliczona na eksport do Brytanii i krajów położonych na wschód od Renu. Na wschodnich wybrzeżach Morza Śródziemnego ważną grupę stanowiły wazy samnijskie i naczynia z Olbii nad Morzem Czarnym (50—300 n. e.) Naczynia typu terra sigillata z tego czasu spotyka się — jako okazy importowane — i w wykopaliskach na terenie Polski.

W późnej starożytności i w średniowieczu wyroby luksusowe typu terra sigillata straciły na znaczeniu i garncarze powrócili do miejscowych tradycji. Następnym stadium rozwoju ceramiki artystycznej (w. V—VIII) były wyroby merowińskie i karolińskie, których zacho-

wały się tylko nieliczne okazy. Były to talerze, jakie dawali panujący i urzędnicy jako nagrody za zwycięstwo w igrzyskach cyrkowych. Zdobią je płaskie i izolowane figury, jak na okrągłym talerzu z Madrytu ze sceną polowania. Sceny o tematach religijnych należą do rzadkości. Słabą produkcję miejscową, podzielić można według grup plemiennych, takich jak saska, frankońska, alemańska, lombardzka. W Italii ceramika nie była również ciekawa, jak świadczą dzbany i wazy znalezione na Forum Romanum, może pochodzące z w. IX i X.

Tema'tyka chrześcijańska pojawia się na lampkach z w. IV i V w północnej Afryce (Kartagina, Egipt). Są to sceny z Nowego Testamentu. Spotyka się również i zwierzęta. We Włoszech od w. III pojawiają się na lampkach przedstawienia DobregoPasterza.

Na obszarze dzisiejszej Polski w okresie od w. I do końca w. IV, w tak zw. okresie rzymskim, występowała dobrze wypalona ceramika siwa, toczona na kole, znana ze stanowisk w Niemczy na Śląsku, w Igołomii i Tropi szo wie.

Taki był, z grubsza biorąc, stan ceramiki europejskiej do w. IX, kiedy na owe okruchy ceramiki antycznej i miejscowej zaczęły oddziaływać wpływy Bliskiego Wschodu, zarówno za pośrednictwem cesarstwa bizantyjskiego jak i Hiszpanii mauretańskiej. Przyczyniły się one znacznie do rozwoju technik ceramicznych i stylu ceramikinaZachodzieEuropy.

CERAMIKA BLISKIEGO WSCHODU I JEJ ROLA W POWSTANIU TECHNIK CERAMICZNYCH

W Egipcie, Mezopotamii i na centralnej wyżynie Iranu istniały stare tradycje garncarskie, sięgające siódmego, szóstego tysiąclecia p. n. e. Za najstarszy chyba ośrodek ceramiczny uchodzić może Tępe Sialk {Tell Hassuna w Iranie).

Zarówno Egipt za dynastii tinickiej (2580—2650), jak Kreta w kulturze średniominojskiej II (1900—1750), jak Mezopotamia około r. 1500 p. n. e. w ceramice Mitanni, znają naczynia glazurowane, początkowo glazurą alkaliczną niebieskozieloną, składającą się z kwarcu z dodatkiem sodu i potasu. W czasach późniejszych domieszka ołowiu wpłynęła na powstanie błyszczącej glazury przeźroczystej, zabarwianej czasem tlenkiem miedzi na zielono. Wyroby glazurowane miały duże znaczenie estetyczne i praktyczne.

Poprzez zabytki państwa ne o babiloński ego (Brama Isztar w Babilonie z w. VI p. n. e.), figurki egipskie produkowane jeszcze za Saitów (w. IV i V p. n. e.), naczynia partyjskie (250—226 p. n. e.), sassanidzkie (226 p. n. e. — 640 n. e.) ciągnie się na Bliskim Wschodzie aż do najazdu arabskiego tradycja ozdobnych naczyń pokrywanych glazurą alkaliczną.

Bizancjum znało również 'Ceramikę glazurowaną zielono i żółto. Znało także technikę sgraffito, tj. nacinania powierzchni naczynia powleczonego odmiennej barwy

gliną, aż do podkładu, z którego zrobiono przedmiot. Tak wydobyty wzór pokrywano jeszcze glazurą. Dekoracja naczyń bywała również malowana, często kobaltem, charakterystyczną ciemnoniebieską farbą. Tak technika sgraffito jak owa farba kobaltowa przyjęły się w majo-lice włoskiej w XIV wieku.

SPIS TREŚCI

Słowo wstępne..........5

Ceramika wczesnego średniowiecza.....6

Ceramika Bliskiego Wschodu i jej rola w powstawaniu technikceramicznych.....8

Kraje islamu..........10

Ceramika Hiszpanii mauretańskiej.....15

Płytki ścienne i posadzkowe......17

Majolika włoska..........18

Majolikafrancuska.........24

Ceramika polska w. XIV—XVI......26

Ceramika niemiecka wieku XVI......28

Fajanse wieku XVII i XVIII......30

Fajanse polskie wieku XVIII......33

Porcelana...........36

Kamionka angielska.........42

Porcelana rosyjska w. XVIII......44

Ceramika polska końca XVIII i początku XIX wieku47

Ceramika europejska wieku XIX.....52

Modernizm i .nowoczesność.......57

Ceramika polska wieiku XX.......65

Summary: Polish Ceramics.......72

Katalog............77

Słowniczektechnik.........125

Ilustracje...........129

Spis ilustracji..........185

Bibliografia...........189

SPIS ILUSTRACJI

1.Czara, terra sigillata, glina, Galia Rzymska, r.110—250, Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Czartoryskich,pozycja katalogu1.

2.Płytaściennazkursywąarabską,glina,glazuraalkaliczna, Iran, w. XIII, Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Czar-toryskich,pozycjakatalogu6.

3.Dzban, glina malowana pod glazurą alkaliczną, Tran, Kaszan, w. XIII, Muzeum Narodowe w Warszawie, pozycja katalogu 7.

4.Płytka ścienna, glina malowana pod glazurą alkaliczną, Persja, w.XVIII,MuzeumNarodowewKrakowie,ZbioryCzarto-ryskich,pozycjakatalogu8.

5.Albarello,glinamalowananapolewiecynowej,Syria,Damaszek(?), w XV,MuzeumNarodowewKrakowie,Zbiory Czartoryskich, pozycjakatalogu10.

6.Misa z herbem, glina malowana lustrem, Hiszpania, w. XV/XVI, MuzeumNarodowewKrakowie,ZbioryCzartoryskich,pozycjakatalogu13.

7.Dzbanek,majolika,Wiochy,Faenza,okołor.1480,Muzeum NarodowewKrakowie,ZbioryCzartoryskich,pozycjakatalogu19.

8.Talerz, majolika, Włochy, Faenza, około r. 1515, Muzeum NarodowewKrakowie,ZbioryCzartoryskich,pozycjakatalogu28.

9.Talerz, majolika, Włochy, Deruta, r. 1545, Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Czartoryskich, pozycja katalogu 27.

10.Czarka,majołika,luster,Włochy,Gubbio,GiorgioAndreoli,

1.połowa w. XVI,MuzeumNarodowe w Krakowie,Zbiory Czartoryskich, pozycja katalogu 31.

11.Misa,glinamalowanapolewami,Francja,BernardPalissy,

2.połowaw.XVI,MuzeumNarodowewKrakowie,Zbiory Czartoryskich, pozycja katalogu 36.

12.Kubek,glinamalowananapobiałce,glazurowana,Polska, Kraków, 2. połowa w. XVI, Muzeum Narodowe w Krakowie, pozycjakatalogu 40.

13.Kafel„królewski",glina,polewabarwna,cynowa,Polska, Kraków, początek w. XVI, Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu, pozycja katalogu 43.

14.Kufel,kamionka,Nadrenia,Siegburg,r.1573,Państwowe Zbiory SztukinaWawelu,pozycjakatalogu45.

15.Wazon, fajans, Holandia, Delft, Louwijs Victorsz> około r. 1720, Muzeum Narodowe w Warszawie, Oddział w Wilanowie, pozycja katalogu 50.

,*e*

16.Talerz z wzorem lambrekinu, fajans, Holandia, Delft, Adrian Pyjnacker,okołor.1700,MuzeumNarodowewWarszawie, pozycjakatalogu49.

17.Taleirz z wzorem lambrekinu, fajans, Francja, Ro.uen, .1.połowa w. XVIII, Muzeum Narodowe w Warszawie, pozycja katalogu 53.

18.Dzbanek,fajans,Francja,Rouen,I.połowaw.XVIII,Muzeum Narodowe w Warszawie, pozycja katalogu 57.

19.Talerz,fajans,Francja,Strasburg,JózefHannong,około r.1760—1780, Muzeum Narodowe w Warszawie,pozycjakatalogu65.

20.Dzban z herbem Gdańska, fajans, Polska, Gdańsk, r. 1637, Muzeum Narodowe w Krakowie, pozycja katalogu 66.

21.Wazazserwisu„sułtańskiego",fajans,Polska.Warszawa, Belweder,r.1777,MuzeumNarodowewKrakowie,pozycja katalogu 71.

22.Wazon,fajans,Polska,Warszawa,Wolf,okołor. 1783,MuzeumNarodowewWarszawie,OddziałwWilanowie,pozycja katalogu75.

23.Wazon, fajans, Polska, Telechany, koniec w. XVIII, Muzeum Narodowew Krakowie,pozycjakatalogu77.

24.Wazon z przykrywą, porcelana, Saksonia, Meissen, J. G. Herold, lata 1723—1727, Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Czartoryskich, pozycja katalogu 79.

25.Ważka,porcelana,Saksonia,Meissen,J.G.Herold,około r. 1725, Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Czartoryskich, pozycjakatalogu80.

- 26. Figurka Augusta III, porcelana, Saksonia, Meissen, J. J. Kaen-dler, r. 1734, Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Czartoryskich, pozycja katalogu 81.

27. Para szlachecka, porcelana, Saksonia, Meissen, lata 1735— 1745, Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Czartoryskich, pozycja katalogu 83.

28.Damaikawaler, porcelana,Austria,Wiedeń,okołor.1790, MuzeumNarodowewKrakowie,ZbioryCzartoryskich,pozycjakatalogu 88.

29.Serwisteteatete, porcelana,Francja,Sevres,r.1768,MuzeumNarodowewKrakowie,pozycjąkatalogu97.

30.Doniczka z kwiatem, porcelana, Anglia, Chelsea, około r. 1760. Warszawa, Stanisław Gebethner, pozycja katalogu 101.

31.Talerz „orderowy", porcelana. Rosja, Petersburg, manufaktura cesarska,3.ćwierć,w.XVIII,MuzeumNarodowewWarszawie, pozycja katalogu 107.

32.Waza, porcelana, Polska, Korzec, Franciszek Mezer, lata 1790— 1796, Muzeum Narodowe w Krakowie, pozycja katalogu 112.

33.Dzbanek z pokrywą — porcelana, Polska, Korzec, Mćrault i Pe-tion,około r.1800, MuzeumNarodowew Krakowie,Zbiory Czartoryskich, pozycja katalogu114.

. 34. Dzban, glina malowana na polewie cynowej, Polska, Nieborów, Michał Radziwiłł, lata 1880—1886, Muzeum Narodowe w Krakowie, pozycja katalogu 128.

35.Czara z przykrywą i talerzem, Francja, Sevres, około r. 1830, Muzeum Narodowe w Krakowie, pozycja katalogu 135.

36.Koszyczekażurowy,fajans,Anglia,Wedgwood,I.połowa w. XIX,MuzeumNarodowe w Krakowie,pozycja katalogu 152.

37.Kubek,fajans,szkliwoturkusowe„perskie",Francja,Paryż, EdmundLachenal,r.1900,MuzeumNarodowe w Krakowie, pozycja katalogu168.

39.Talerz,glinarytaimalowanaszkliwami,Francja,Paryż, Pablo Picasso, r, 1948, Muzeum Narodowe w Warszawie, pozycjakatalogu182.

40.Dwiefigurkikobiece,fajans,Austria,Wiedeń,Keramische Werkstatte, r. 1912, Muzeum Narodowe w Krakowie, pozycje katalogu 194 i 195.

41.Dwadzbanki,kamionka,Anglia,Doulton-Lambeth,r.1873, MuzeunvNarodowe w Krakowie, pozycje katalogu 201 i 202.

42.Talerz i dzbanek, fajans malowany gęstymi pastami, Francja, fabryka angielska Longwy, r. 1878, Muzeum Narodowe w Krakowie, pozycje katalogu 204 i 205.

43.Popielniczka i dwa wazony, glina, szkliwo redukcyjne. Polska, Nieborów,Stanisław Jagmin, lata1903—1907, MuzeumNarodowewKrakowie,pozycjekatalogu207,208,209.

44.Wazon,glina,szkliwo barwione, Polska,Kraków, Konstanty Laszczka,okołor.1920,MuzeumNarodowewKrakowie, pozycja katalogu 215.

45.Dwawazony,kamionka,iryzacja,Polska,Poznań,Rudolf Krzywiec,r.1937,MuzeumNarodowew Krakowie,pozycje katalogu226,227.

46.Dwa wazony, kamionka, szkliwo redukcyjne matowe, Polska, Kraków, pozycje katalogu 229, 230.

47.Figurkabawoła,glina,szkliwokrystalizujące,półmatowe, Polska,ŁysaGóra,BolesławKsiążek,r.1950,własnośćB. Książka,pozycjakatalogu235.

48.Dwatalerze, glinaczerwonamalowana farbą,,grecką",Polska, Wrocław, Rudolf Krzywiec, po r. 1959, własność R. Krzy-wca,pozycjakatalogu236.

49.Wazony, glina i kamionka, szkliwa redukcyjne matowe, Polska, Wrocław, Julia Kotarbińska, około r.1950, Muzeum Narodowe w Warszawie, pozycje katalogu 239, 240,241.

50.Wazon„Ryba",g]inamalowanapolewami,Polska,Sopot, RyszardSurajewski,r.1963,własnośćR.Surajewskiego, pozycjakatalogu278.

51.„Poryroku",mazaikazpłytekceramicznych,Polska,Kraków, Ewa Żygulska,r.1962, własność E.Żygulskiej,pozycja katalogu 267.

52.Figurkitrzechbyków,glina,szkliwonaangobie,Polska, Kraków,KrystynaBorkowska-Niemojowska,r.1963,własność K. Borkowskiej-Niemojewskiej, pozycja katalogu 269.

53.„Kobietyzkoszami",płaskorzeźba,glinapokrytaszkliwem, Polska,Kraków,JaninaKartaowska-Kluziewiczowa,r.1960, własnośćJ.Karbowskiej-Kluziewiczowej,pozycjakatalogu 272.

WIELKOŚĆ 20x14CM,MIĘKKA OKŁADKA,LICZY 190 STRON.

STAN:OKŁADKA DB/DB-,ŚRODEK DB/DB+ .

KOSZT WYSYŁKI WYNOSI 10 ZŁ - PŁATNE PRZELEWEM / KOSZT ZRYCZAŁTOWANY NA TERENIE POLSKI,BEZ WZGLĘDU NA WAGĘ,ROZMIAR I ILOŚĆ KSIĄŻEK - PRZESYŁKA POLECONA EKONOMICZNA + KOPERTA BĄBELKOWA.W PRZYPADKU PRZESYŁKI POLECONEJ PRIORYTETOWEJ PROSZĘ O DOPŁATĘ W WYSOKOŚCI 3ZŁ.KOSZT PRZESYŁKI ZAGRANICZNEJ ZGODNY Z CENNIKIEM POCZTY POLSKIEJ / .

WYDAWNICTWO MUZEUM NARODOWE KRAKÓW 1964.

INFORMACJE DOTYCZĄCE REALIZACJI AUKCJI,NR KONTA BANKOWEGO ITP.ZNAJDUJĄ SIĘ NA STRONIE "O MNIE" ORAZ DOŁĄCZONE SĄ DO POWIADOMIENIA O WYGRANIU AUKCJI.

PRZED ZŁOŻENIEM OFERTY KUPNA PROSZĘ ZAPOZNAĆ SIĘ Z WARUNKAMI SPRZEDAŻY PRZEDSTAWIONYMI NA STRONIE "O MNIE"

NIE ODWOŁUJĘ OFERT KUPNA!!!

ZOBACZ INNE MOJE AUKCJE

ZOBACZ STRONĘ O MNIE