Ceramiczne materiały budowlane. Metody badań surowców i wyrobów

autor: Brylska Elżbieta, Paweł Murzyn, Józef Stolecki
wydawnictwo: AGH
rok wydania: 2014
ilość stron: 228
oprawa: twarda
format: B5
ISBN: 978[zasłonięte][zasłonięte]46465

Podręcznik przeznaczony jest przede wszystkim dla studentów Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Pozwoli on studentowi zapoznać się z metodyką badań stosowanych podczas rozpoznawania jakości złóż krajowych surowców ceramiki budowlanej, mas ceramicznych, półfabrykatów oraz wypalonych tworzyw. Opanowanie materiału zawartego w książce pomoże studentowi w przyszłości samodzielnie kierować pracami w laboratoriach badawczych i w zakładach ceramicznych. Książka może być także przydatna osobom zatrudnionym w przemyśle ceramicznym, zajmującym się surowcami oraz procesem ich pozyskiwania (geologom i górnikom), jak również osobom odpowiedzialnym za przebieg procesu technologicznego. Ponadto może być interesująca dla użytkowników ceramicznych materiałów budowlanych, a więc zarówno projektantów, jak i inwestorów obiektów budowlanych, bowiem zawiera najważniejsze wiadomości o właściwościach ceramicznych elementów murowych i wyrobów dekarskich, ich przeznaczeniu i warunkach stosowania oraz zapisach obowiązujących w aktualnym systemie prawno-administracyjnym według polskich norm zharmonizowanych z normami Unii Europejskiej.


SPIS TREŚCI:

Wstęp 7

1. Charakterystyka ceramicznych materiałów budowlanych 11
1.1. Podstawy technologii wypalanych ceramicznych materiałów budowlanych 15
1.1.1. Zasady produkcji metodą plastycznego formowania 18
1.1.2. Zasady produkcji metodą półsuchego formowania 22
1.2. Klasyfikacja krajowych surowców ceramiki budowlanej 24

2. Zasady oceny przydatności złóż surowców do produkcji ceramiki budowlanej 32
2.1. Zasady dokumentowania złóż surowców 32
2.2. Zakres i metodyka badania przydatności złóż surowców do technologii ceramiki budowlanej 34

3. Badania właściwości fizykochemicznych surowców 40
3.1. Pobieranie surowców do badań 40
3.2. Opis makroskopowy surowców ilastych 41
3.3. Oznaczanie wilgotności złożowej surowców 46
3.4. Oznaczanie gęstości surowców 48
3.5. Oznaczanie składu granulometrycznego surowców 51
3.5.1. Oznaczanie składu ziarnowego metodą analizy sitowej 52
3.5.2. Analizy sedymentacyjne surowców ilastych 57
3.5.2.1. Analiza składu ziarnowego surowca ilastego metodą pipetową 58
3.5.2.2. Oznaczanie składu ziarnowego metodą areometryczną 60
3.5.2.3. Badanie składu ziarnowego za pomocą analizatora rentgenowskiego 64
3.5.2.4. Badanie składu ziarnowego za pomocą analizatora laserowego 66
3.6. Badanie ziarnistych zanieczyszczeń w surowcach ceramiki budowlanej 69
3.7. Analiza chemiczna surowców ilastych ceramiki budowlanej 70
3.7.1. Oznaczanie węglanów w surowcu 73
3.7.2. Oznaczanie zawartości związków siarki w surowcu 75
3.7.2.1. Oznaczanie siarki całkowitej 75
3.7.2.2. Oznaczanie siarczanów rozpuszczalnych w wodzie 76
3.8. Badania składu mineralnego i właściwości termicznych surowców 78
3.8.1. Charakterystyka minerałów ilastych - składników surowców ceramiki budowlanej 80
3.8.2. Mikroskopia optyczna 87
3.8.3. Dyfraktometria rentgenowska 91
3.8.4. Badania termiczne 96
3.8.4.1. Mikroskopia wysokotemperaturowa 96
3.8.4.2. Dylatometria 105
3.8.4.3. Termiczna analiza DTA/TG/EGA 114

4. Badania właściwości technologicznych surowców ceramiki budowlanej 127
4.1. Oznaczanie plastyczności mas 127
4.1.1. Oznaczanie plastyczności metodą Ziemiatczyńskiego 131
4.1.2. Oznaczanie plastyczności metodą Pffeferkorna 133
4.1.3. Oznaczanie plastyczności metodą Atterberga 135
4.1.4. Oznaczanie plastyczności plastometrem Netzscha 136
4.2. Formowanie metodą plastyczną 140
4.2.1. Wady powstające w procesie przerobu i formowania plastycznego masy 140
4.2.2. Przygotowanie próbek do laboratoryjnych badań technologicznych 143
4.3. Suszenie kształtek z mas plastycznych 148
4.3.1. Oznaczanie wrażliwości na suszenie surowców ilastych 150
4.3.2. Wady wyrobów powstające podczas suszenia 152
4.4. Wypalanie i wady powstające podczas wypalania 154
4.4.1. Oznaczanie optymalnej temperatury wypalania 158
4.5. Badania właściwości wypalonych kształtek 159
4.5.1. Oznaczenie skurczliwości wypalania i całkowitej 159
4.5.2. Oznaczenie nasiąkliwości i przesiąkliwości 160
4.5.3. Oznaczenie porowatości względnej 161
4.5.4. Oznaczenie gęstości pozornej 161
4.5.5. Oznaczenie wytrzymałości na ściskanie 161
4.5.6. Oznaczenie wytrzymałości na zginanie 163
4.5.7. Badanie obecności szkodliwych siarczanów 163
4.5.8. Badanie obecności "szkodliwego marglu" (produktu dekarbonatyzacji marglu) 164
4.5.9. Badanie mrozoodporności 165
4.6. Formowanie metodą półsuchą 166
4.6.1. Badania przydatności surowców do produkcji ceramiki budowlanej metodą półsuchego formowania 169

5. Badania właściwości ceramicznych wyrobów budowlanych 171
5.1. Zasady dopuszczenia wyrobów ceramiki budowlanej do stosowania 171
5.2. Badania ceramicznych elementów murowych 177
5.2.1. Wymagania dotyczące właściwości i metod badań ceramicznych elementów murowych 183
5.2.1.1. Kształt i wymiary 184
5.2.1.2. Gęstość 187
5.2.1.3. Wytrzymałość na ściskanie 188
5.2.1.4. Absorpcja wody 192
5.2.1.5. Trwałość 193
5.2.1.6. Zawartość aktywnych soli rozpuszczalnych 197
5.2.1.7. Właściwości cieplne 197
5.2.1.8. Rozszerzalność pod wpływem wilgoci 198
5.2.1.9. Reakcja na ogień 198
5.2.1.10. Przepuszczalność pary wodnej 198
5.2.1.11. Wytrzymałość spoiny 199
5.2.1.12. Stężenie pierwiastków promieniotwórczych 199
5.2.2. Znakowanie CE i etykietowanie wyrobów 200
5.3. Badania dachówek ceramicznych 202
5.3.1. Właściwości geometryczne dachówek 205
5.3.1.1. Wymiary 207
5.3.1.2. Wichrowatość 209
5.3.1.3. Prostoliniowość 211
5.3.2. Przesiąkliwość dachówek 212
5.3.3. Nośność na zginanie dachówek 214
5.3.4. Mrozoodporność dachówek 215
5.3.5. Oddziaływanie ognia 219
5.3.6. Substancje niebezpieczne 219
5.3.7. Oznakowanie i etykietowanie 220
5.4. Wykaz aktów prawnych i normatywnych dotyczących stosowania ceramicznych materiałów budowlanych 222

Literatura 225