Problematyka pracy wpisuje się w nurt poszukiwań skutecznych sposobów kształcenia sprawności językowej uczniów. Autorka, doceniwszy dotychczasowe osiągnięcia dydaktyków języka ojczystego, pedagogów i glottodydaktyków w tej dziedzinie, zainteresowała się możliwością wykorzystania nauczania komunikacyjnego w kształceniu wypowiadania się uczniów w formie pisemnej. Autorka wykazała wpływ tego podejścia na fortunność wypowiedzi (na przykładzie wybranej formy opisu). Opublikowanie pracy przyczyni się do podniesienia świadomości dydaktycznej nauczycieli, a dydaktyków języka ojczystego może zainspirować do podejmowania dalszych badań nad skutecznością metod kształcenia językowego w szkole.

Wstęp................................................................................. 9
Część I
Istota nauczania komunikacyjnego i jego rola w kształceniu
językowym uczniów.................................................... 11

Co to jest podejście komunikacyjne? .................................................... 13

1. Podejście komunikacyjne - wyjaśnienie pojęcia............................ 13
2. Źródła inspiracji teoretycznych podejścia komunikacyjnego ............... 18
3. Glottodydaktyczna geneza podejścia komunikacyjnego.................... 29
4. Podejście komunikacyjne w nauczaniu języka polskiego ................. 32

Osobowy wymiar kształcenia komunikacyjnego....................................... 38
1. Współczesne koncepcje filozoficzne i pedagogiczne a komunikacyjne
podejście do kształcenia językowego................................................... 38
2. Antropocentryzm dydaktyczny............................................... 43
3. Nauczanie autonomiczne..................................................... 46
Wyznaczniki podejścia komunikacyjnego............................. 49
1. Funkcjonalność .................................................................... 49
2. Sytuacyjność...................................................... 55
3. Rola wzorców komunikacyjnych ............................................ 59
4. Wychowanie językowe................................................... 62

Podejście komunikacyjne w kształceniu wypowiedzi pisemnych .................. 66
1. Odmiana mówiona a odmiana pisana języka............................... 66
2. Uczniowska wypowiedź pisemna w dyskursie edukacyjnym.......... 67
3. Wpływ szkolnej sytuacji komunikacyjnej na uczniowskie
wypowiedzi pisemne................................................................... 68
4. Podejście komunikacyjne w kształceniu umiejętności wypowiadania się
na piśmie............................................................................... 73

Część II
Badania nad efektywnością podejścia komunikacyjnego
w kształceniu wypowiedzi pisemnej............................... 79

Metodologiczne założenia badań własnych ................................ 81
1. Przedmiot i cele badań............................................................ 81
1.1. Tekst szkolny jako przedmiot badań ........................................... 81
1.2. Cele badań ...................................................................... 88
2. Zmienne i ich składniki...................................................... 89
2.1. Wskaźnik odczytania intencji wypowiedzi .......................... 90
2.2. Wskaźnik przestrzegania wzorca gatunkowego......................... 92
2.3. Wskaźnik spójności tekstu ............................................. 94
3. Schemat obliczania wskaźnika fortunności tekstu uczniowskiego
i jego składników.......................................................... 96
4. Metody, techniki i narzędzia badawcze.................................101
5. Opis jako szkolna forma wypowiedzi - u
zasadnienie wyboru przedmiotu eksperymentu.......................... 103

Wpływ nauczania komunikacyjnego na fortunność wypowiedzi uczniowskich w świetle badań eksperymentalnych.........109
1. Organizacja i przebieg eksperymentu oraz charakterystyka terenu badań..109
1.1. Charakterystyka terenu badań i organizacja eksperymentu .............109
1.2. Różnice i podobieństwa w sposobach pracy nad opisami
w klasie kontrolnej i w klasie eksperymentalnej.........................
................... 113
2. Wpływ nauczania komunikacyjnego na umiejętność konstruowania
przez uczniów fortunnych tekstów szkolnych - wyniki eksperymentu............ 118
2.1. Wpływ nauczania komunikacyjnego na umiejętność odczytania
intencji wypowiedzi ........................................................
..........124
2.2. Wpływ nauczania komunikacyjnego na
przestrzeganie wzorca i gatunkowego................134
2.3. Wpływ nauczania komunikacyjnego na spójność
tekstu uczniowskiego...................................... 146
Świadomość metakomunikacyjna uczniów a fortunność '
tekstów szkolnych.............................................................. 159

Zakończenie .............................................................................166
Bibliografia...........................................................................169
Aneks.....................................................................................181
Resume...................................................................185