"DEMOKRACJE ZACHODNIOEUROPEJSKIE. ANALIZA PORÓWNAWCZA", A.ANTOSZEWSKI, R.HERBUT ; UWr , WROCŁAW 1997 ; stan : plus db : zaznaczenie tekstu kolorowym pisakiem na kilku stronach ; przesyłka polecona : 9,30 zł.
Demokracje zachodnioeuropejskie - książka autorstwa wybitnych wrocławskich politologów - przybliża czytelnikowi problemy funkcjonowania demokracji krajów Europy Zachodniej i ukazuje ewolucję praktyki politycznej w 16 państwach w okresie ostatnich pięćdziesięciu lat. Obrazowe zestawienie licznych danych uzmysławia zakres zmiany politycznej, która dokonała się w tym czasie zarówno w Europie Zachodniej ujmowanej jako całość, jak i w poszczególnych państwach. Pozwala też dostrzec, że pod pojęciem zaawansowanej demokracji kryją się zróżnicowane struktury i zachowania polityczne, co powoduje, że trudno mówić o uniwersalnym wzorcu zachodnioeuropejskim, a tym bardziej światowym. Analiza tych różnic umożliwia dostrzeżenie w rozwoju politycznym roli czynników o charakterze narodowym oraz zrozumienie sposobu, w jaki dostosowują się one do standardów współczesnej demokracji.
Książka adresowana jest przede wszystkim do studentów politologii, ale można ją polecić również tym, którzy interesują się problematyką współczesnej demokracji i jej ewolucji oraz stawiają sobie pytanie, jakie doświadczenia krajów politycznie rozwiniętych można przenieść do Polski czy Europy Wschodniej. Będzie więc przydatna nie tylko teoretykom, lecz i praktykom - parlamentarzystom, działaczom politycznym czy dziennikarzom. Znajdą oni w niej wiele niezbędnych informacji, a także nie znane dotąd polskiemu czytelnikowi wyjaśnienia i koncepcje teoretyczne, dotyczące m.in. współczesnych modeli demokracji liberalnej, struktury podziałów socjopolitycznych, ewolucji partii politycznych, ciągłości i zmian systemów partyjnych, neokorporatywizmu, politycznych konsekwencji systemów wyborczych, ewolucji zachowań wyborczych, partycypacji politycznej, współczesnego parlamentaryzmu, prezydencjalizmu, semi-prezydencjalizmu czy tworzenia i utrzymywania koalicji gabinetowych.
Wieloaspektowe ujęcie tematu, waga poruszanych zagadnień, klarowność i spójność tekstu oraz znaczna liczba tabel i wykresów przesądzają o dużej wartości książki.
SPIS TREŚCI :
Wykaz skrótów nazw partii politycznych oraz koalicji wyborczych użytych w pracy ... 5
Wstęp.................................... 13
Rozdział 1. Modele demokracji przedstawicielskiej (Andrzej Antoszewski).......
1. Demokracja jako przedmiot badań współczesnej politologii............ 15
2. Proceduralna koncepcja demokracji J. Schumpetera i jej krytyka.......... 19
3. Model poliarchii R. Dahla.......................... 22
4. Model westminsterski, konsocjonalizm i demokracja konsensualna......... 26
5. Zasady komparatystyki współczesnych demokracji................ 35
Rozdział 2. Podziały socjopolityczne w Europie Zachodniej. Charakter i struktura (Ryszard Herbut)........ 39
1. Co to jest podział socjopolityczny? Rozważania definicyjne............ 39
1.1. Kategoria podziału socjopolitycznego według S. Bartoliniego i P. Maira..... 41
1.2. Podział socjopolityczny na arenie wyborczej................. 45
2. Proces kształtowania się podziałów socjopolitycznych w Europie Zachodniej..... 47
3. Typy podziałów socjopolitycznych dominujących w Europie Zachodniej...... 51
3.1. Podział socjoekonomiczny (klasowy)................... . 51
3.2. Podział religijny............................ 57
3.3. Podział kulturowo-etniczny........................ 59
3.4. Podział centrum-peryferie........................ 61
Rozdział 3. Partie polityczne (Ryszard Herbut)................... 65
1. Pojęcie partii politycznej........................... 65
2. Funkcje partii politycznych — płaszczyzny aktywności.............. 68
3. Powstanie partii politycznych oraz proces ich instytucjonalizacji.......... 75
3.1. Genetyczny model powstania partii.................... 75
3.2. Instytucjonalizacja partii......................... 78
4. Transformacja modelu partii......................... 84
4.1. Partie masowe............................. 84
4.2. Partie wyborcze (catch-all parties)..................... 87
4.3. Źródła transformacji modelu partii..................... 93
5. Czy kryzys partii politycznej?......................... 96
Rozdział 4. Rodziny partii politycznych (Ryszard Herbut)............... 102
1. Partie komunistyczne............................ 103
2. Partie socjaldemokratyczne.......................... 105
3. Partie lewicowo-libertariarne......................... 108
4. Partie chadeckie.............................. 111
5. Partie liberalne....................,........... 114
6. Partie konserwatywne............................ 117
7. Partie ultraprawicowe............................ 120
Rozdział 5. Koncepcja „rządów partii" (party government) (Ryszard Herbut)...... 124
1. Definicja pojęcia „rządów partii"....................... 124
2. Typy „rządów partii"............................ 126
3. Czy kryzys „rządów partii"?......................... 130
Rozdział 6. Systemy partyjne (Ryszard Herbut)................... 136
1. System partyjny. Rozważania definicyjne................... 136
1.1. Sposób „liczenia" partii politycznych. Partie istotne politycznie (relewantne). . . 137
1.2. Partie małe............................... 141
1.3. Partie anty systemowe, czyli dysfunkcjonalne wobec systemu politycznego . . . . 149
1. Struktura podziałów socjopolitycznych a system partyjny............. 152
3. Typologie systemów partyjnych........................ 159
3.1. Typologia J. Blondela.......................... 160
3.2. Typologia G. Sartoriego......................... 164
3.3. Typologia G. Smitha........................... 169
4. Zmiana systemu partyjnego.......................... 170
4.1. Pomiar liczby i rozmiaru partii...................... 172
4.1.1. Indeks frakcjonalizacji D. Rae.................... 172
4.1.2. Indeks efektywnej liczby partii M. Laakso i R. Taagepery........ 176
4.1.3. Indeks agregacji.......................... 178
4.1.4. Indeks relewancji rządowej..................... 180
4.2. Pomiar dystansu między partiami..................... 182
4.2.1. Pomiar dystansu na podstawie wyników badań empirycznych masowego wyborcy.......... 182
4.2.2. Pomiar dystansu na podstawie opinii ekspertów............. 183
Rozdział 7. Polityka przetargów industrialnych. Między paradygmatem pluralistycznym
a korporacyjnym (Ryszard Herbut)......................... 186
1. Pluralistyczny model stosunków między państwem a grupami interesu....... 186
2. Korporacyjny model stosunków między państwem a grupami interesu........ 191
3. ,JPolicy networks" jako sposób interpretacji roli grup interesu........... 198
4. Polityka przetargów industrialnych...................... 199
4.1. „Silny" korporatywizm.......................... 201
4.2. „Umiarkowany" korporatywizm...................... 207
4.3. Pluralistyczny system przetargów (lub „słaby" korporatywizm)......... 209
Rozdział 8. Formy partycypacji obywateli w procesie politycznym (Andrzej Antoszewski)....... 211
1. Pojęcie partycypacji politycznej........................ 211
2. Referendum i jego polityczne znaczenie.................... 213
Rozdział 9. Systemy wyborcze (Andrzej Antoszewski, przy współudziale Roberta Alberskiego)........ 227
1. Pojęcie i elementy systemu wyborczego.................... 227
2. Typologia systemów wyborczych....................... 230
3. Polityczne konsekwencje systemów wyborczych................. 239
Rozdział 10. Zachowania wyborcze (Wiesława Jednaka)............... 249
1. Zachowania wyborcze na poziomie zagregowanym................ 250
2. Typologia zachowań wyborczych na poziomie zagregowanym........... 252
2.1. Stabilne zachowania wyborcze...................... 253
2.2. Zmiana lojalności wyborczej (przeniesienie preferencji wyborczych)...... 255
2.2.1. Klasowy model głosowania (indeks Alforda).............. 259
2.2.2. Przesunięcie poparcia wyborczego udzielanego partiom między kolejnymi wyborami........ 263
2.2.3. Frekwencja............................ 266
2.3. Zanik lojalności partyjnej......................... 267
3. Teorie zmian społecznych.......................... 268
4. Zachowania wyborcze na poziomie indywidualnym............... 271
Rozdział 11. Instytucjonalne uwarunkowania procesu decyzyjnego (Andrzej Antoszewski). . 276
1. Typologia reżimów politycznych: parlamentaryzm i prezydencjalizm........ 276
2. Parlament: struktura i funkcje......................... 290
3. Rząd w systemie demokratycznym....................... 301
Rozdział 12. Tworzenie i utrzymanie koalicji gabinetowych (Andrzej Antoszewski). . . 306
1. Teorie koalicji............................... 305
2. Polityka koalicyjna............................. 3(j9
3. Trwałość gabinetów koalicyjnych....................... 317
4. Koalicje gabinetowe w Europie Zachodniej................... 323
Spis tabel i rycin zamieszczonych w pracy.................... 330
Wykaz skrótów nazw periodyków........................
Bibliografia................................. 333 |
|
|
